Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Kanal 7'de yayımlanan Başkent Kulisi programında gündemdeki konulara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Fon tasfiyesinden yurt dışına para çıkışı iddialarına, uluslararası yatırımcılarla yapılacak görüşmelerden emekli maaşlarına yönelik çalışmalara kadar birçok başlıkta açıklama yapan Şimşek, sürecin ayrıntılarını paylaştı.
"DÜNYADAKİNE BENZER DURUMLARA ORANLA OLDUKÇA HIZLI GİDİYORUZ"
Fon tasfiye sürecinin uluslararası örneklerle karşılaştırıldığında hızlı ilerlediğini belirten Şimşek, ABD'de 2008 yılında ortaya çıkan benzer bir olayda ilk ödemenin 2011 yılında yapıldığını ve ödemelerin halen devam ettiğini söyledi.
Türkiye'deki çalışmaların planlanan takvimin önünde ilerlediğini ifade eden Şimşek, tasfiye sürecinde şeffaflık, adalet ve kamu kaynaklarının kullanılmaması ilkelerinin benimsendiğini belirterek şöyle konuştu:
"Dünyadakine benzer durumlara oranla oldukça hızlı gidiyoruz. Bu konudaki en ünlü vaka Amerika'daki vaka. 2008'de ortaya çıktı, ilk ödeme 2011 yılında yapıldı. Ödemeler hala devam ediyor. Türkiye'ye dönersek bu tasfiye süreci planlandığı gibi gidiyor, hatta hız anlamında planladığımızdan daha iyi gidiyor. Bazı ilkeler getirdik. Şeffaflık, adalet ve ödemelerde kamu parası kullanılmama."
"TASFİYE SÜRECİNDE ELDE EDİLEN NEMALARI BİLE ÖDEDİK"
Şimşek, 17 Eylül'de 131 fonun tasfiye kapsamına alındığını ve söz konusu fonlarda yaklaşık 456 bin müşterinin bulunduğunu açıkladı. Sorunsuz durumdaki fonların olağan tasfiye işlemlerine tabi tutulduğunu belirten Şimşek, 97 fonun olağan tasfiyesinin tamamlandığını, kapalı durumdaki 3 fonun 37 kişiye yönelik işlemlerinin ise henüz sonuçlanmadığını söyledi.
Olağan dışı tasfiye kapsamındaki 25 fonda 415 bin 955 kişiye 93 milyar lira ödeme yapıldığını aktaran Şimşek, toplam ödeme miktarının 167 milyar liraya ulaştığını belirtti.
Şimşek, tasfiye çalışmalarına ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"17 Eylül'de 131 fonu tasfiye kapsamına aldık. 456 bin civarı müşteri vardı. Bu fonlardan bozuk olmayanları normal tasfiye sürecine tabi tutulduk. 4 şirket normal tasfiye edildi. 3 şirket de olağan dışı tasfiye edildi. 131 fonun 97 fonu olağan tasfiye edildi. Sadece kapalı 3 fon var 37 kişiden bunların tasfiyesi hala yapılmadı. Tasfiye sürecinde elde edilen nemaları bile ödedik. Bu süreç tamamlandı.
Olağan üstü tasfiyeye gelirsek, burada 25 fondan 415 bin 955 kişiye 93 milyar lira para ödendi. Bu güne kadar toplamda 444 981 kişiye 167 milyar TL ödendi. 456 bin kişinin 371 bin 21 kişisi sistemden çıkmış durumda. Bu 371 bin kişi alacağını aldı."
"NAKİT OLUŞTUKÇA ÖDEME YAPIYORUZ"
Fon tasfiyesinde gerçekleştirilen ödemelerin kamu kaynaklarıyla karşılanmadığını belirten Şimşek, işlemlerin İş Bankası ve Ziraat Bankası üzerinden yürütüldüğünü, tasfiyeye ilişkin kararların ise SPK tarafından alındığını bildirdi.
TMSF tarafından oluşturulan iade ve geri kazanım hesabında 35,6 milyar liralık birikim bulunduğunu aktaran Şimşek, bu kaynağın büyük bölümünün ilgili fonlara aktarılarak yatırımcılara ödendiğini ifade etti.
Ödeme sürecinin işleyişine ilişkin Şimşek, şu açıklamayı yaptı:
"Ödemeler oldukça hızlı oldukça şeffaf. Tasfiyeyi İş Bankası ve Ziraat Bankası yapıyor. Kararları SPK veriyor. Kamu kaynağı kullanmıyoruz. Fonların kendi kaynakları. TMSF tarafından oluşturulan iade ve geri kazanım hesabından 35,6 milyar TL'lik birikim olmuş. Bunun büyük kısmı bu fonlara aktarıldı ve ödendi. Nakit oluştukça ödeme yapıyoruz."
"ÖDEMEYE EN KÜÇÜK PAY SAHİPLERİNDEN BAŞLADIK"
Tasfiye kapsamındaki varlıkların nakde çevrilerek yatırımcılara aktarıldığını belirten Şimşek, ödeme işlemlerinin piyasa koşulları dikkate alınarak gerçekleştirildiğini söyledi.
TMSF'nin iade ve geri kazanım hesaplarında yeni kaynaklar biriktikçe ödemelerin devam edeceğini kaydeden Şimşek, küçük pay sahiplerinin önceliklendirildiğini, kaynak oluşması halinde 1 milyon lira ve üzerindeki ödemelerin de yapılacağını bildirdi.
Şimşek, ödeme yöntemine ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"Tasfiye yapılmadan 2 gün önce piyasa neyse varlıklar nakde çeviriyor, ve o para Ziraat ve İş Bankası'na aktarılıyor ve hak sahiplerine ödeniyor. TMSF'nin iade ve geri kazanım hesaplarında birikim oldukça bu ödemeler yapılacak. Olağan tasfiyelerde süreç çok iyi işledi. Kaynak üretildikçe ödemeler önceliklendirilecek. Ödemeye en küçük pay sahiplerinden başladık. Kaynak oluştukça 1 milyon TL ve üstü ödemeler yapılacak."
"SPK SON YILLARDA BU FONLARIN İSTİSMAR EDİLEN VE MANİPÜLASYONA UĞRAYAN HİSSELERİNİ DE İNCELİYOR"
Fonlarla bağlantılı hisse senetlerinde yaşanan manipülasyon iddialarına da değinen Şimşek, SPK'nın söz konusu hisselere yönelik incelemelerini sürdürdüğünü belirtti.
İncelemelerin hızlandırılması amacıyla Maliye Bakanlığı'ndan 25 müfettişin SPK'ya görevlendirildiğini açıklayan Şimşek, çalışmaların ay sonuna kadar tamamlanmasının hedeflendiğini söyledi.
Şimşek, incelemelerin ardından piyasa bozucu işlemlerde bulunduğu belirlenen kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulacağını ve haksız kazançların tespit edileceğini ifade ederek şöyle konuştu:
"SPK son yıllarda bu fonların istismar edilen ve manipülasyona uğrayan hisselerini de inceliyor .25 müfettiş Maliye Bakanlığı'ndan SPK'ya aktarıldı. Ay sonuna kadar bu incelemeler tamamlanacak. İncelemeler sonunda piyasa bozucu hareketlerde bulunan kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulacak, haksız kazançlar belirlenecek."
"ARGÜMANLAR BOŞA ÇIKACAK"
Fon tasfiye sürecinin Türkiye ekonomisine etkilerini değerlendiren Şimşek, gelişmelerin dünya borsalarındaki düşüşle aynı döneme denk geldiğini söyledi.
Fon meselesinin ekonomiye etkisinde servet kaybının ilk sırada bulunduğunu belirten Şimşek, borsadaki gerilemenin tamamının fon gelişmelerinden kaynaklandığı yönündeki değerlendirmelere karşı çıktı.
Şimşek, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Fon meselesinin Türkiye ekonomisine etkisinde birinci etki kanalı servetteki erime. Fon meselesi ile dünya borsalarındaki düşüş birbirine denk geldi. Borsada düşüş var deyip bunu gösteriyorlar. Ama borsa yükseliyor. Bu argümanlar boşa çıkacak."
"FON MESELESİ İLE BÖLGESEL OLUMSUZLUKLAR ÜST ÜSTE GELDİ"
Borsa İstanbul'daki değer kaybını uluslararası piyasalardaki gelişmelerle birlikte değerlendiren Şimşek, gelişmekte olan ülkelerin borsalarındaki düşüş ortalamasının yüzde 8, Türkiye'deki gerilemenin ise yüzde 9 olduğunu belirtti. Fon meselesinin bu düşüşe etkisinin yüzde 1 seviyesinde bulunduğunu ifade etti.
Brezilya borsasının yüzde 7, Malezya, Şili ve Filipinler borsalarının ise yüzde 6 gerilediğini aktaran Şimşek, küresel piyasalarda yaşanan gelişmelerin Türkiye'yi de etkilediğini söyledi.
Şimşek, değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
"Borsada bütün şirketlerin piyasa değeri 409 milyar dolar. Kasımda 300 milyar dolar. Evet bir değer kaybı var. Ama bütün gelişmekte olan ülkelerin aynı dönemde borsaların düşüş ortalaması yüzde 8, Türkiye'de ise borsa yüzde 9 düşmüş. Bu düşüşte fonun etkisi yüzde 1. Brezilya borsası yüzde 7, Malezya, Şili, Filipinler borsaları yüzde 6 düştü. 16 Eylül'den bu yana ABD, Japonya, AB Merkez Bankası faiz artıracağı beklentileri bozuldu. 10 yıllık tahvil faizleri son 25 yılın zirvesine çıktı. Savaşın yeniden başlayabileceği hatta nükleer savaşın çıkabileceği konuşuldu. Petrol o dönem 90 dolardan 120 dolara çıktı. Fon meselesi ile bölgesel olumsuzluklar üst üste geldi.
Para piyasası veya fonda birikimi olup da parası kalanlar likiditeye ulaşmakta sıkıntı yaşamış olabilir. Ama tasfiye ile bu olay kalktı. 456 bin kişiden 445 bini ödeme aldı. Ödeme alamayanlar hesapları bloke olanlar. Bankaların bu fonlarda sadece 1,3 milyar payı var. 100 bin de 2. Bu krizin bankacılık sektörüne sirayet etmesi söz konusu değil. Reel sektörün fon krizine riski 116 milyar TL. Yüksek risk yaşayan şirketlere baktık. Bunların etkisi 10 bin de 2."
"FONDAN ÇIKAN PARALAR TL İLE ÖDENİYOR, YANİ DOLARİZASYON DA OLMADI"
Fon tasfiye sürecinin döviz piyasasına etkisine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Şimşek, yatırımcı ödemelerinin Türk lirası üzerinden gerçekleştirildiğini ve dolarizasyonda anlamlı bir artış yaşanmadığını söyledi.
Merkez Bankası rezervlerinin son açıklamada 161 milyar dolar seviyesinde bulunduğunu belirten Şimşek, 16 Eylül'e göre yaklaşık 16 milyar dolarlık düşüş yaşandığını, bu gerilemenin yüzde 42'sinin altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığını ifade etti.
Şimşek, konuya ilişkin açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Türkiye'de böyle bir olay yaşandığı zaman kur artışı olurdu. Dolarizasyonda anlamlı bir artış yok. Fondan çıkan paralar TL ile ödeniyor. Yani dolarizasyon da olmadı. Merkez Bankası rezervleri, en son 161 milyar dolar olarak açıklandı. 16 Eylül'e göre yuvarlak 16 milyar dolar düşmüş. Bunun yüzde 42'si altının düşüşü nedeniyle düştü. Bunun fon krizi ile alakası yok.
Biz yerli yabancı ayırmaksızın bütün fonlara vergi getirdik. Bu gelişmeler nedeniyle hissesini satan ve birikimini dışarı çıkaran yabancı fonlar var. Biz uzun süredir carry trade istemiyoruz dedik. Vergi getirdik. Merkez Bankası'nda faiz indirdi ve carry trade daha az cazip hale geldi."
"401 MİLYAR TL İDDİASINI MASAK İNCELEDİ VE BUNUN DOĞRU OLMADIĞINI KANITLADI"
Fonlarla bağlantılı 401 milyar liralık para hareketine ilişkin iddiaları da ele alan Şimşek, söz konusu tutarın tamamının yatırımcıların sistemden çıkardığı para olmadığını belirtti.
306 milyar liralık bölümün fon içi hareketlerden oluştuğunu, kalan 95 milyar liralık kısmın ise savcılık tarafından incelemeye alındığını aktaran Şimşek, işlemlerin Merkezi Kayıt Kuruluşu kayıtlarında bulunduğunu ve MASAK'ın da konuyla ilgili inceleme yaptığını söyledi.
Şimşek, iddialara ilişkin şu açıklamayı yaptı:
"401 milyar TL'nin 306 milyar TL'si kişilere çıkış söz konusu değil, bunlar fon içi hareketler. 95 milyar TL'lik kısım da savcılık tarafından incelemeye alındı. Her şey kayıt altında. Merkezi Kayıt Kuruluşu'nda bütün veriler duruyor. MASAK devrede. 401 milyar TL iddiasını MASAK inceledi ve bunun doğru olmadığını kanıtladı. Sayın Cumhurbaşkanı'nın tavrı net. Savcılarımız gerekli incelemeleri yapıyor, mal varlıklarına el konuluyor. SPK bu dönemdeki tüm işlemleri mercek altına alıp bir sürü kişi hakkında işlem yapıp suç duyurusunda bulundu."
"Yurt dışına para çıkış iddialarını inceledik, böyle bir çıkış yok"
Fon gelişmelerinin ardından yurt dışına yüksek miktarda para çıkarıldığı yönündeki iddiaların da araştırıldığını belirten Şimşek, incelemelerin SWIFT, kripto varlıklar ve elektronik ödeme kuruluşları üzerinden yürütüldüğünü söyledi.
1-16 Eylül dönemindeki SWIFT işlemlerinin incelendiğini aktaran Şimşek, 14,7 milyar dolar ve 7 milyar Euro tutarındaki para çıkışlarının ithalatla bağlantılı olduğunu ifade etti. Kripto varlıklar üzerinden 8 milyar dolar çıkarıldığı iddiasının da araştırıldığını belirten Şimşek, elektronik ödeme kuruluşlarının işlemlerine ilişkin incelemelerin sonuçlarını da paylaştı.
Şimşek, açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
"Yurt dışına para çıkış iddialarını inceledik, böyle bir çıkış yok. Yurt dışına 3 kanaldan çıkış olur. Swift, kripto ve elektronik ödeme kuruluşları. 3'üyle bir çalışma yaptık. 1-16 eylül arası çıkışların tamamı dış ticaretle ilgili. Bu yılın fon meselesi başlamadan önce ilk 9 ayın ilk 16 günlerine baktık. Swift üzerinden 14,7 milyar dolar ile 7 milyar Euro ve tamamı ithalatla ilişkili. Eylül ayındaki ödemeler arasında bir fark yok.
8 milyar dolar kripto kaçırıldı iddiasını inceledik. Türkiye'de kripto varlık oranı zaten 4 milyar dolar. Bütün yılın tamamına baktık.
Ödeme kuruluşlarını da inceledik. Her ayın ilk 15 gününde ortalama 8 milyar TL yani 200 milyon dolar çıkmış. MASAK'ın yaptığı inceleme sonucu başka yollarla çıkan paranın miktarı 200 milyon dolar bile değil."
"İSTANBUL'DA DURUMU BİRİLERİNİN İNİSİYATİFİNE BIRAKMAYACAĞIZ"
Uluslararası endeks sağlayıcısı MSCI'ın Türkiye'ye yönelik açıklamasını da değerlendiren Şimşek, kurumun fon yatırımlarında dikkate aldığı referanslara ilişkin yaptığı açıklamanın kamuoyunda olumsuz algılandığını söyledi.
MSCI'ın Türkiye'ye haziran ayına kadar süre tanıdığını belirten Şimşek, fon piyasasında kalıcı düzenlemeler için çalışmaların sürdüğünü, ağustos ayının sonunda fon rehberinin yayımlandığını ve yeni düzenlemeye ilişkin taslağın büyük ölçüde tamamlandığını bildirdi.
Şimşek, yürütülen çalışmalarla ilgili şu ifadeleri kullandı:
"MSCI küresel bir endeks sağlayıcı. MSCI fon yatırımlarında bazı referansları baz alırlar. Bu paranın yüzde kaçını gelişmekte olan ülkelerin tahvillerine koyarsınız? Bu sağlayıcı bir açıklama yapıp bize süre verdi. Bu açıklama olumsuz algılandı. Aslında son derece makul ve yapıcı bir açıklamaydı. Bize haziran kadar uzun bir süre verdi.
Bakan Yardımcımızı görevlendirdik. Bu alanda yapılması gerekenleri yapacak. Ağustos sonunda fon rehberini yayınladık. Şimdi kalıcı bir reform çalışması var. Taslak büyük oranda tamamlandı, Meclis'e sunulacak. Biz bu dönemde sistem inşası üzerinde duracağız. İstanbul'da durumu birilerinin inisiyatifine bırakmayacağız."
"FONLAR ÜZERİNDEN YAPILAN MANİPÜLASYONLARIN CEZALARI ÖRGÜTLÜ SUÇ KAPSAMINA ALINACAK"
Fon piyasasında manipülatif işlemlerin tespit edilmesine yönelik teknolojik çalışmaların da sürdüğünü açıklayan Şimşek, TÜBİTAK ile ortaklaşa algoritma geliştirildiğini bildirdi.
Yapay zekâ kullanılarak piyasa bozucu işlemlerde bulunan kişilerin tespit edilmesinin hedeflendiğini belirten Şimşek, yeni yasa kapsamında manipülasyonlara yönelik cezaların artırılacağını söyledi.
Şimşek, planlanan düzenlemeye ilişkin şu ifadeleri kullandı:
"TÜBİTAK ile ortak çalışarak algoritma oluşturup piyasa bozucu işlem yapanları yapay zekâ ile tespit edecek çalışmalar yapıyoruz. Yeni yasa ile fonlar üzerinden yapılan manipülasyonların cezaları örgütlü suç kapsamına alınıp artırılacak."
"BU KONUDA ENDİŞELİ OLAN KÜRESEL YATIRIMCILARLA BİR ARAYA GELECEĞİZ"
Fon piyasasına ilişkin uluslararası yatırımcıların endişelerinin ele alınması amacıyla görüşmeler yapılacağını belirten Şimşek, aralık ayının ortasında düzenlenecek G20 zirvesine katılacağını söyledi.
Zirvenin ardından New York'a geçerek MSCI üst yönetimiyle görüşeceğini açıklayan Şimşek, küresel yatırımcılarla da bir araya gelerek konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunacağını bildirdi.
Şimşek, görüşmeler ve reform takvimine ilişkin şu açıklamayı yaptı:
"Aralık ortasında G20 zirvesine gidilecek. Ben New York'a geçip MSCI üst yönetimi ile konuşacağım. Bu konuda endişeli olan küresel yatırımcılarla bir araya gelip bir diyaloğa gireceğiz. Aralık ortasında kalıcı reform şekillenmiş olacak."
"ÖDENEN PRİM GÜN SAYISINA GÖRE YAPILACAK ÖDEMENİN FARKLILAŞTIRMASI BÜTÜN EMEKLİLERE DOKUNACAK"
Şimşek, programda emeklilere yönelik planlanan iyileştirme çalışmaları hakkında da bilgi verdi. Deprem harcamalarındaki azalmanın, eşel-mobil sisteminin sona ermesinin ve kayıt dışılıkla mücadelede elde edilen sonuçların bütçede kaynak oluşturacağını belirten Şimşek, bu kaynakların emeklilere yönelik düzenlemede değerlendirileceğini söyledi.
Çalışmanın aralık ayında tamamlanacağını ve bütün emeklileri kapsayacağını belirten Şimşek, prim gün sayısına göre farklı ödeme yapılmasının planlandığını ifade ederek şu açıklamada bulundu:
"Deprem harcamalarında azalma var, eşel-mobil sistemi sona eriyor çünkü gelecek sene savaşın biteceğini var sayıyoruz oradan bir alan var, kayıt dışı mücadelede başarı elde ettik oradan alan var. Bu üç alanı kullanarak emeklilerimize yönelik bir iyileştirme yapacağız. Aralık ayında tamamlanacak. Bir kere kapsayıcı olacak. Ödenen prim gün sayısına göre yapılacak ödemenin farklılaştırması bütün emeklilere dokunacak, bazılarına daha fazla dokunacak."
Haber Kaynağı : 12punto
