Avrupa tedirgin: 'Mutlak butlan'a karşı ilk tepkiler Berlin’de

IŞIN ERTÜRK – STUTTGART

Mahkemenin verdiği mutlak butlan kararı, Avrupa basınında da alarm etkisi yarattı. Alman kamu yayıncısı ZDF, CHP’ye yönelik süreci artık açık biçimde “siyasi rakiplerin devre dışı bırakılması” olarak yorumladı. Kanalın haber-analizinde, CHP’nin 2024 yerel seçimlerinden sonra bütün kamuoyu yoklamalarında Erdoğan’ın AKP’sinin önüne geçtiği vurgulandı. Ardından muhalif siyasetçilere yönelik gözaltı ve tutuklama dalgalarının hız kazandığına dikkat çekildi.

ZDF’nin yayınındaki şu cümle ise Berlin-Ankara hattındaki gerilimin Avrupa ekranlarına artık çok daha sert yansıdığını gösterdi: “Yargı burada açık biçimde hükümetin yardımcısına dönüşüyor. Siyasi rakipler sistem dışına itiliyor.”

Kanal, Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından Türkiye’de yeniden kitlesel protestoların patlak verebileceği uyarısında bulundu. Geçen yıl on binlerce kişinin günlerce sokakta kaldığı eylemler hatırlatıldı. İlk protesto çağrılarının başladığı vurgulandı.

Tam da bu atmosferde Berlin’deki sokak protestosu Avrupa’daki öfkenin ilk büyük işaretlerinden biri oldu.

 AVRUPA’DAKİ CHP’LİLERDEN ORTAK DEKLARASYON

CHP Yurt Dışı Birlikleri’nin ortak açıklamasında sert ton dikkati çekti. Deklarasyonda “Cumhuriyetimizi kuran parti olan baba ocağımızı hiçbir yargı oyunu, siyasi müdahale ya da irade gaspı girişimi karşısında sahipsiz bırakmayacağız” ifadesine yer verildi.

Açıklamada CHP’nin halk iradesinden doğan bir siyasi hareket olduğu vurgulanırken parti iç işleyişine dönük müdahalelerin demokrasiye ve hukuk devletine açık saldırı anlamına geldiğine işaret edildi.

Özgür Özel ve Ekrem İmamoğlu’na açık destek verilen deklarasyonda şu ifadeler öne çıktı:

“Genel Başkanımız Sayın Özgür Özel’in liderliğinde ve Cumhurbaşkanı Adayımız Sayın Ekrem İmamoğlu’nun mücadelesiyle büyüyen değişim iradesinin destekçisiyiz.”

CHP Yurt Dışı Birlikleri'nin ortak açıklamasındaki çıkış ise Avrupa örgütlerinin tavrını net bir şekilde ortaya koydu:

“Cumhuriyet Halk Partisi teslim alınamaz. Halkın iradesi yok sayılamaz.”

 BERLİN’DE SOKAK PROTESTOSU: "MUTLAK BUTLANI TANIMIYORUZ"

Almanya'nın başkenti Berlin’de akşam saatlerinde düzenlenen protestoda CHP’liler ve destekçiler Kreuzberg’de buluştu. “Mutlak butlana karşı omuz omuza” sloganı atıldı. Eylemde Özgür Özel ve Ekrem İmamoğlu lehine sloganlar yükseldi.

CHP Berlin eski Başkanı Kenan Kolat, 12punto'ya yaptığı özel açıklamada, kararın siyasi sonuçlarının ağır olacağını söyledi. Kolat meselenin artık yalnızca CHP’nin iç meselesi değil, doğrudan Türkiye’de demokrasinin geleceği anlamına geldiği vurgusunu yaptı.

“Türkiye’de hukuk bir nebze işliyorsa YSK’nın bu kararı reddetmesi gerekir” diyen Kolat, aksi durumda siyasi partilerin hukuk eliyle yönlendirilmesinin önünün açılacağını savundu.

Kolat, Kemal Kılıçdaroğlu’nun atacağı adımın kritik olduğunu da söyledi. Özgür Özel ile birlikte olağanüstü kongre çağrısı yapılmasının partiyi güçlendireceğini belirten Kolat, “Partiyi yeniden dizayn etmeye kalkarsa ve genel başkan gibi davranırsa tarihe bölücü olarak geçer” değerlendirmesinde bulundu.

Kenan Kolat’ın açıklamaları CHP’nin Almanya yapılanmasında geçmişte yaşanan krizi de anımsattı. Yaklaşık dört yıl önce CHP’nin Avrupa örgütlenmelerinde “yeni yapılanma” tartışmaları yaşanmış, şehir örgütlenmeleri üzerinden eski birliklerin devre dışı bırakıldığı yönünde sert eleştiriler gündeme gelmişti. Kolat, CHP Berlin Birliği Başkanlığı döneminde kayyum atanan isimlerden biriydi.

“Kayyumu da butlanı da kabul etmiyorum” diyen Kolat, Avrupa’daki CHP tabanında ciddi bir kırılma ve kaygı oluştuğunu söyledi.

AVRUPA’DAKİ CHP SEÇMENİ KAYGILI

Avrupa’daki CHP seçmeni uzun yıllardır seçim süreçlerinde aktif rol oynuyor. Türkiye’de başkanlık sistemine geçiş referandumuyla birlikte yurt dışında kurulan sandıklar Avrupa’daki siyasal mobilizasyonu daha görünür hale getirdi. CHP örgütleri yıllardır seçmeni sandığa taşımak için yoğun çalışma yürütüyor. Otobüslerle seçmen taşınan seçim dönemleri Avrupa’daki örgütlenmeler açısından büyük emek anlamına geliyor.

Tam da bu nedenle ortaya çıkan tablo Avrupa’daki CHP seçmeninde derin bir sarsıntı yaratmış durumda. Zaten geçmişte şehir örgütlenmeleri ve birlikler üzerinden yaşanan krizlerin yaraları henüz tam kapanmamışken, şimdi CHP genel merkezinin “mutlak butlan” tartışmasının içine sürüklenmesi Avrupa tabanında alarm etkisi yarattı.

Berlin’deki sokak protestosu bu öfkenin ilk işaretlerinden biri olarak dikkat çekiyor.

“BU BİR REJİM KRİZİ”

CHP Almanya örgütlenmelerinin kurucularından, CHP Kuzey Ren Vestfalya eski Eyalet Birliği Başkanı İbrahim Vural’ın sert açıklaması da dikkat çekici.

Vural, Türkiye’nin yalnızca ekonomik kriz değil hukuk, vicdan ve rejim krizi yaşadığını söyledi. Gazetecilerden öğrencilere, belediye başkanlarından sanatçılara kadar geniş kesimlerin baskı altında olduğunu belirtti.

“Bugün mesele yalnızca iktidar değişimi değildir. Mesele, devletin hukukla bağ kurup kuramayacağıdır” diyen Vural, CHP’ye yönelik müdahalelerin halkın değişim umudunu hedef aldığını savundu.

“Sarayın diliyle konuşanlar” ifadesini kullanan Vural, cezaevindeki insanların mahkeme kararı olmadan suçlu ilan edilmesini de sert sözlerle eleştirdi.

“Biz susmayacağız. Biz birbirimizi terk etmeyeceğiz” mesajı veren Vural, “Bu ülke yeniden ayağa kalkacaksa, bunu haksızlığa karşı duranlar başaracaktır” dedi.

AVRUPA BASININDAN PEŞ PEŞE MESAJLAR: “KARANLIK BİR GÜN”

Karar Avrupa basınında da geniş yankı buldu. İsviçre devlet yayın kuruluşu SRF, CHP’nin uzun süredir baskı altında olduğunu yazdı. Haberde, yüzlerce parti üyesi ve çok sayıda belediye başkanının gözaltına alındığı, CHP içinde Özgür Özel ve Kemal Kılıçdaroğlu eksenli güç mücadelesinin sürdüğü belirtildi. Özgür Özel’in “Onur, cesaret ve mücadele sözü veriyorum” çıkışı öne çıkarıldı.

Almanya’nın en etkili haftalık ekonomi dergisi Wirtschaftswoche ise siyaset bilimci Berk Esen’in şu değerlendirmesine yer verdi:

“Türkiye tarihinin karanlık günlerinden biri yaşanıyor. Hukuk yoluyla ana muhalefet partisi eşi benzeri görülmemiş biçimde dönüştürülmek isteniyor.”

Derginin sitesinde yer alan haber-analizde, CHP’nin 2024 yerel seçimlerindeki başarısına dikkat çekilirken, Ekrem İmamoğlu’nun Erdoğan’ın en güçlü rakibi olarak görüldüğü hatırlatıldı. Haberde, muhalif belediye başkanlarına dönük operasyonların ardından şimdi CHP yönetiminin hedef haline geldiği yorumlarına da yer verildi.

BERLİN-ANKARA HATTI VE AVRUPA’NIN SESSİZLİĞİ

Alman Die Welt gazetesi ise gelişmeleri doğrudan jeopolitik bağlamda değerlendirdi. Gazetenin analizinde Türkiye’nin Ukrayna savaşı ve Ortadoğu’daki krizlerle birlikte Avrupa açısından stratejik ağırlığının arttığı vurgulandı.

Ankara’nın Karadeniz üzerindeki kontrolü, NATO’nun en büyük ordularından birine sahip olması ve Avrupa’nın güvenlik politikalarındaki rolü nedeniyle Batılı başkentlerin artık Türkiye’ye daha farklı yaklaştığı belirtildi.

Analizde Alman hükümetinin Eurofighter satışına onay vermesi ve yıllar sonra yeniden başlayan Alman-Türk hükümet istişarelerine dikkat çekildi. Bu tablo nedeniyle Avrupa’nın demokrasi ve hukuk ihlalleri karşısında daha sessiz kaldığı yorumu yapıldı.

Tam da bu nedenle gözler şimdi Avrupa sosyal demokratlarında. Bugüne kadar Ekrem İmamoğlu’na destek açıklamaları yapan, cezaevinde ziyaretlerde bulunan Avrupa’daki sosyal demokrat partilerin bundan sonra nasıl bir tutum alacağı merak ediliyor.

Berlin’de yükselen slogan ise şimdiden Avrupa’daki öfkenin özetine dönüşmüş durumda: “Mutlak butlan geçersizdir.”

Ancak mesele artık yalnızca CHP’nin iç krizi ya da Türkiye’deki hukuk tartışması değil. Avrupa medyasının dili de sertleşiyor. ZDF gibi Alman kamu yayıncılarının doğrudan “yargının hükümetin yardımcısına dönüştüğü” yorumları yapması dikkat çekiyor. Avrupa basınında artık yalnızca “endişe” değil, açık siyasi pozisyon alan bir ton hissediliyor.

Çünkü Avrupa başkentleri şunu görüyor: Türkiye’de siyasi gerilim yeniden sokaklara taşınabilir.

Ekrem İmamoğlu’nun tutuklanmasının ardından yaşanan kitlesel protestoların benzerinin şimdi daha büyük ölçekte ortaya çıkmasından endişe ediliyor. İlk protesto çağrıları çoktan başladı.

Bunun Avrupa’ya yansıması da kaçınılmaz görünüyor.

Yaklaşık 7 milyon Türkiye kökenlinin yaşadığı Avrupa’da, yalnızca Almanya’daki doğrudan Türkiye kökenli veya Türkiye ile bir biçimde aile bağları olan nüfusun 5 milyona yaklaştığı tahminleri, Ankara’daki siyasi depremlerin Berlin, Köln, Hamburg, Frankfurt ve Stuttgart sokaklarında da güçlü yankı bulabileceğini gösteriyor.

Türkiye’de ortalık yeniden karışır, kitlesel protestolar büyürse, Avrupa’nın ve özellikle Almanya’nın da siyasi açıdan son derece sıcak bir yaz yaşayacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Sözün özü: Türkiye’deki siyasi deprem artık yalnızca Ankara’nın meselesi değil. Nitekim, mutlak butlan kararı çıkar çıkmaz 200 bine yakın Türkiye bağlantılı bir nüfusa ev sahipliği yapan Almanya başkenti Berlin’in de hemen bu sarsıntının içine çekilmesi, ciddi bir gösterge. Beklenmedik hareketlilikler yaşanma olasılığına karşı Alman siyaset sınıfının tedirgin olduğunu söylemek mümkün.

Haber Kaynağı : 12punto