Çin’de bilim insanları, kanserin vücuda yayılmasında kritik rol oynayan dolaşımdaki tümör hücrelerini kandan ayıklamaya yönelik deneysel bir sistem geliştirdi. Şanghay Jiao Tong Üniversitesi öncülüğündeki araştırma ekibinin “kara delik” olarak adlandırdığı sistem, fareler üzerinde yapılan deneylerde tümör tekrarı riskini azaltırken, kemoterapiyle birlikte kullanıldığında yaşam süresini uzattı.
Araştırmanın odağında, birincil tümörden ya da kanserin yayıldığı dokulardan koparak kana karışan tümör hücreleri bulunuyor. Bu hücreler, metastaz olarak bilinen uzak organlara yayılım sürecinde önemli rol oynuyor. Metastazın dünya genelindeki kanser kaynaklı ölümlerin yüzde 90’ından fazlasıyla ilişkili olduğu belirtiliyor.
SİSTEM NASIL ÇALIŞIYOR?
Yeni sistem, kan temizleme yöntemlerinden esinlenerek tasarlandı. Deneysel düzende kan, bir pompa yardımıyla şah damarından alınıyor; vücut dışında özel bir mikroakışkan hazneden geçirildikten sonra tekrar dolaşıma veriliyor. Araştırmacılar, bu hazneyi kanser hücrelerini seçici biçimde yakalayacak şekilde geliştirdi.
Sistemin seçiciliği, birçok kanser hücresinin yüzeyinde görülen ancak normal kan bileşenlerinde bulunmayan EpCAM adlı yüzey proteinine yönelen antikorlarla sağlanıyor. Böylece dolaşımdaki tümör hücrelerinin yakalanması, sağlıklı kan bileşenlerinin ise korunması hedefleniyor.
Kapalı devre dolaşım modeliyle yapılan ilk testlerde, hazneye insan meme kanseri hücreleri eklendiğinde düşük akış hızında hücrelerin yüzde 99’undan fazlası yakalandı. Akış hızı saatte 1,2 mililitreye çıkarıldığında da yakalama verimliliği yaklaşık yüzde 95 düzeyinde kaldı. Sistemin EpCAM taşıyan insan akciğer ve prostat kanseri hücrelerinde de etkili olduğu bildirildi.
Araştırmacılar sistemi daha sonra meme kanseri bulunan farelerde denedi. Tümörler ameliyatla alındıktan sonra fareler dört gruba ayrıldı: Ek tedavi almayanlar, yalnızca kemoterapi görenler, yalnızca kan temizleme tedavisi uygulananlar ve iki yöntemi birlikte alanlar.
Dört haftalık deneylerde en iyi sonuç, kemoterapi ile kan temizleme sisteminin birlikte kullanıldığı grupta görüldü. Bu gruptaki farelerin yüzde 50’si hayatta kalırken, yalnızca kemoterapi ya da yalnızca kan temizleme tedavisi alan gruplarda hayatta kalma oranı yüzde 20 oldu. Ek tedavi uygulanmayan farelerin tamamının öldüğü aktarıldı.
Birleşik tedavi grubunda tümör tekrarı oranının yüzde 16,7 azaldığı, farelerin organlarında belirgin hasar ya da zehirlenme bulgusuna rastlanmadığı da kaydedildi. Bulgular, sistemin özellikle kemoterapiyle birlikte kullanıldığında dolaşımdaki tümör hücrelerini azaltma potansiyeline işaret ediyor.
KLİNİK KULLANIM İÇİN ERKEN AŞAMA
Araştırmacılara göre sistem, EpCAM proteini taşıyan meme, akciğer, kolon ve mide kanserleri dahil farklı kanser türlerinde kullanılma potansiyeline sahip. Mikroakışkan haznenin tasarımı değiştirilerek başka hücre zarı proteinlerinin hedeflenmesi de mümkün olabilir.
Bununla birlikte çalışma henüz kavram kanıtlama aşamasında. İnsanlarda kullanılabilmesi için daha büyük kan hacimlerini daha yüksek akış hızlarında güvenli biçimde işleyebilecek kapasiteye ulaşılması gerekiyor. Ayrıca fare deneylerinde her hayvana yalnızca tek seans uygulandığı için, sistemin tekrarlanan kullanımlardaki güvenliği ve performansı da araştırılacak.
Ekip, bir sonraki aşamada daha büyük hayvan modellerine geçmeyi ve uzun vadeli güvenlik, etkinlik ile maliyet açısından sistemi değerlendirmeyi planlıyor. Klinik kullanıma geçilmeden önce daha geniş ölçekli deneylerle sonuçların doğrulanması gerekecek.
Haber Kaynağı : 12punto
