Brezilya’da COVID-19 örneklerinde Omicron’un XFG alt varyantının yüksek oranda saptanması, yeni varyantların küresel dolaşımına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Ancak uzmanlara göre eldeki veriler, XFG’nin daha ağır hastalığa yol açtığını ya da yeni bir küresel sağlık acil durumu oluşturduğunu göstermiyor.
Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. İftihar Köksal, Brezilya’da 2026’nın ilk 42 epidemiyolojik haftasında incelenen 2 bin 199 genom dizisinin yaklaşık yüzde 90’ının XFG ve alt soylarına ait olduğunun bildirildiğini aktardı. Köksal, bu oranın tüm COVID-19 vakalarının yüzde 90’ı anlamına gelmediğine dikkat çekti.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre XFG, Ekim 2026 başında küresel ölçekte dizilenen örneklerin yaklaşık yüzde 52’sini oluşturdu. DSÖ, varyantı “takip edilen varyantlar” kategorisinde izliyor. Mevcut değerlendirmelerde XFG’nin dolaşımdaki diğer varyantlara kıyasla ek bir halk sağlığı riski yarattığına dair net bir bulgu bulunmuyor.
TÜRKİYE İÇİN RİSK NE?
XFG yalnızca Brezilya’ya özgü bir varyant değil; farklı bölgelerde de dolaşımda bulunuyor. Bu nedenle Türkiye’de görülmesi veya yaygınlığının artması olasılık dışı değil. Uluslararası seyahatler ve yoğun insan hareketliliği, solunum yolu virüslerinin ülkeler arasında taşınmasını kolaylaştırıyor.
Buna karşın uzmanlar, asıl izlenmesi gereken göstergelerin varyantın varlığından çok hastaneye yatış, yoğun bakım ihtiyacı ve ölüm oranlarında artış olup olmadığı olduğunu vurguluyor. Köksal’a göre yayılım avantajı, tek başına hastalığın daha ağır seyredeceği anlamına gelmiyor.
XFG ile ilişkili belirtiler de önceki Omicron alt soylarında görülen tabloya benziyor. Boğaz ağrısı, burun akıntısı, öksürük, halsizlik, baş ağrısı, ateş ve kas ağrısı öne çıkan bulgular arasında. Bazı hastalarda alt solunum yolu enfeksiyonu ve zatürre gelişebilse de XFG’nin akciğerleri daha fazla etkilediğine veya ölüm oranlarını artırdığına dair güvenilir kanıt bulunmuyor.
AŞI VE KORUNMA UYARISI
COVID-19 virüsü zaman içinde bağışıklıktan kısmen kaçabilen alt varyantlar geliştirebiliyor. XFG için de benzer değişiklikler söz konusu olsa da mevcut veriler, aşılarla veya geçirilmiş enfeksiyonla kazanılmış bağışıklıktan tamamen kaçabildiğini göstermiyor.
Uzmanlara göre COVID-19 aşılarının temel hedefi yalnızca enfeksiyonu engellemek değil; ağır hastalık, hastaneye yatış ve ölüm riskini azaltmak. Bu nedenle 65 yaş üzerindekiler, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve ciddi kronik hastalığı olanların güncel aşı önerileri açısından değerlendirilmesi önem taşıyor.
Sonbahar ve kış aylarında solunum yolu enfeksiyonlarının daha kolay yayıldığı hatırlatılırken, ateş, öksürük, boğaz ağrısı ve burun akıntısı gibi belirtileri olan kişilerin mümkün olduğunca evde kalması, özellikle yaşlılar ve kronik hastalığı olanlarla yakın temastan kaçınması öneriliyor. Kapalı ve kalabalık ortamlarda havalandırma, risk grupları için maske kullanımı ve erken tanı da önemini koruyor.
Nefes darlığı, göğüs ağrısı, bilinç değişikliği veya belirgin genel durum bozukluğu gelişmesi halinde gecikmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Uzmanlar, COVID-19’un pandeminin ilk dönemlerindeki kadar ağır bir tablo yaratmıyor olabileceğini; ancak kırılgan gruplar için hâlâ ciddi sonuçlar doğurabilecek bir enfeksiyon olduğunu vurguluyor.
Haber Kaynağı : 12punto
