Gelecek 10 yılda teknolojiden ne beklemeliyiz?

Geçen hafta uzay teknolojileri yarışını yazdıktan sonra çok sayıda mesaj aldım. En dikkat çekici olanlardan biri şuydu:

“On yıl önce uzay teknolojilerinin başlayacağını söylemiştiniz. O gün bunun önemini anlayamadık. Peki bugün önümüzdeki on yılı görebilmek için nelere bakmalıyız?”

Aslında cevap çok zor değil.

Önümüzdeki on yıl, teknoloji tarihinde bilgisayarın icadı ya da internetin yaygınlaşması kadar büyük bir dönüşümün yaşanacağı dönem olacak. Fakat bu kez değişecek olan yalnızca kullandığımız cihazlar değil, teknolojiyle kurduğumuz ilişkinin kendisi olacak.

Kayıt yapabilen kontakt lensler kamerayı cebimizden çıkarıp gözümüzün üzerine taşıyacak.

Telefonun tamamını ekrana dönüştüren tasarımlar ve gerektiğinde tablete dönüşebilen saatler bilgisayar kavramını yeniden tanımlayacak.

Boyna yerleştirilen elektronik sistemler ses tellerimizi mikrofon gibi kullanacak. Konuşmak için ayrı bir mikrofon taşımaya ihtiyaç duymayacağız.

Ekranı olmayan, yalnızca yapay zekâ ile çalışan kişisel cihazlar günlük hayatımıza girecek. Bilgisayar artık elimizde tuttuğumuz bir kutu değil, sürekli bizimle yaşayan görünmez bir yardımcı olacak.

Otomobiller de bildiğimiz otomobiller olmaktan çıkacak. Lazerle çalışan cam temizleme sistemleri onlarca yıldır değişmeyen parçaların bile yeniden tasarlanacağını gösterecek. Borcu ödenmeyen bir otomobilin belirli koşullar altında kendisini finans kuruluşuna geri götürebilmesini sağlayan sistemler ise teknolojinin yalnızca mühendisliği değil, hukuku ve etik anlayışını da değiştireceğini gösterecek.

Lojistikte gökyüzünde görev yapan drone filolarına destek veren uçan depolar göreceğiz.

Havacılıkta hidrojenle çalışan ve ses hızının birkaç katına ulaşan yeni nesil yolcu uçakları hizmete girecek.

Bugün bilim kurgu gibi görünen bu örneklerin önemli bir bölümü önümüzdeki on yılın gündelik teknolojileri hâline gelecek.

Asıl büyük değişim ise bilgisayarların içinde yaşanacak.

Kuantum işlemciler kişisel bilgisayarların bir parçası olacak. Grafik işlemcilerinin yapay zekâda yarattığı devrimden çok daha büyüğünü kuantum işlemciler gerçekleştirecek. İşlem gücü katlanarak artacak. Bugün saatler hatta günler süren hesaplamalar saniyeler içinde tamamlanacak. İlaç geliştirmeden malzeme bilimine, finanstan iklim modellemelerine kadar birçok alanda bugün çözülemeyen problemler sıradan hâle gelecek.

Yapay zekâ da büyük veri merkezlerinden çıkacak.

Önce edge mimarilerine taşınacak.

Ardından tamamen yerel çalışmaya başlayacak.

Bilgisayarlarımızda…

Telefonlarımızda…

Otomobillerimizde…

Evlerimizde…

Kısacası kullandığımız her cihazın içinde kendi yapay zekâsı olacak. İnternete bağlanmadan çalışan, verimizi dışarı göndermeyen, bizi tanıyan ve bizim için karar verebilen sistemler günlük hayatın doğal bir parçasına dönüşecek.

AGI Başka Bahara

Araştırmacılar, bugünkü büyük dil modellerinin Einstein’ın yaptığı gibi tamamen yeni bilimsel paradigmalar oluşturamayacağını savunuyor. Başka bir ifadeyle, bugün kullandığımız üretken yapay zekâların doğrudan Yapay Genel Zekâya (AGI) ya da Yapay Süper Zekâya (ASI) dönüşeceği yönündeki beklentilerin bugünkü mimarilerle gerçekleşmesinin oldukça zor olduğunu söylüyorlar.

Bence bu önemli bir tespit.

Çünkü son iki yıldır yapay zekâ konusunda oluşan hava, birkaç yıl içinde insanı her alanda geride bırakacak bir süper zekâ ile karşılaşacağımız yönündeydi.

Bu araştırma ise bize daha gerçekçi bir tablo sunuyor.

Ancak bunun anlamı yapay zekâ devriminin yavaşlaması değil.

Tam tersine…

Üretken yapay zekâ önümüzdeki on yılın en büyük üretim aracına dönüşecek.

Kod yazacak.

Yeni ilaçların geliştirilmesine katkı sağlayacak.

Yeni malzemeler tasarlayacak.

Mühendislik problemlerini çözecek.

Bilimsel araştırmaları hızlandıracak.

Milyonlarca insanın üretkenliğini bugüne kadar görülmemiş ölçüde artıracak.

Üstelik yalnızca yeni içerik üretmeyecek.

İnsanların göremediği boşlukları da görecek.

Go tarihini değiştiren Move 37 hamlesi bunun ilk işaretiydi. Yapay zekâ yeni bir oyun icat etmedi. Kuralları değiştirmedi. Yalnızca yüzlerce yıldır oynanan oyunda insanların hiç düşünmediği bir hamleyi gördü.

Aynı yaklaşımı kısa süre önce Mythos’un FreeBSD çekirdeğinde ortaya çıkardığı kritik güvenlik açığında da gördük. Yapay zekâ yeni bir işletim sistemi geliştirmedi. İnsanların yıllardır fark edemediği bir boşluğu buldu.

Belki de önümüzdeki on yılın en büyük keşifleri tam da böyle yapılacak.

Yeni fizik yasaları yazarak değil…

İnsanlığın bugüne kadar göremediği bağlantıları kurarak…

Kimsenin fark etmediği eksikleri tamamlayarak…

Milyarlarca satır kodun, milyonlarca bilimsel makalenin ve trilyonlarca veri noktasının içinde saklanan ilişkileri ortaya çıkararak…

Ama bundan çok daha önemli bir şey başlayacak.

Üretken yapay zekâ, kuantum işlemciler ve yerel çalışan akıllı sistemler birlikte insanlığın üretme, keşfetme ve problem çözme kapasitesini bugüne kadar görülmemiş ölçüde artıracak.

Kısacası…

Yaşam 2.0 gelmiyor.

Ama çok güçlü bir Yaşam 1.1 geliyor.