Akademisyen Fatih Yaşlı değerlendirdi: ‘Küresel bir savaş için erken’

12punto.com.tr   Cenk BAŞBOĞAOĞLU

Orta Doğu’da haftalarca gündemi belirleyen ABD-İran gerilimi bir sıcak savaşla sonuçlandı. Doç. Dr. Fatih Yaşlı savaşın bölgesel ve küresel boyutlarını ve geleceğini 12punto’ya anlattı. 

‘KÜRESEL SAVAŞ İÇİN ERKEN’

Akademisyen-Yazar Doç. Dr. Fatih Yaşlı ABD-İran savaşının küresel bir boyuta evrilme ihtimalini, “Birçok şeyi söylemek için henüz erken, sadece birtakım tahminlerde bulunabiliriz. Bir küresel savaşı ihtimali bence şu an için yok, çünkü hem ABD hem de Çin şu an için bir küresel savaş istemiyor; ayrıca Batı ittifakının karşısında savaşabilecek yekpare bir karşı cephe de henüz kurulabilmiş değil. Muhtemelen insanlığın gidişatı yeni bir dünya savaşına doğru ama bunun bugünden yarına gerçekleşme ihtimalinden ziyade biraz daha uzun soluklu bir süreç olacağına işaret etmek lazım. Bugün ABD’nin Venezuela’dan sonra İran’a saldırması, Grönland’ı istemesi, kurduğu yeni paktlar, enerji politikaları vs. bunların hepsi ABD kapitalizminin yaşadığı genel krizden ve hegemonyasının zayıflamasından kaynaklı. ABD bu yüzden bu kadar saldırgan, yaşadığı krizi ancak savaşlarla çözebilir. Ancak dediğim gibi küresel savaş için bence erken. Öte yandan savaşın bölgesel bir savaşa dönüşme ihtimali var ama burada da dikkatli olmak lazım; çünkü şu an İran’ın yanında savaşabilecek başka bir devlet yok, İran onları da vuruyor ama Arap şeyhliklerinin ABD-İsrail varken doğrudan savaşa girmesine gerek yok. Haşdi Şabi, Hizbullah ve Husiler ise İran’ın stratejik hedefleri doğrultusunda ve sürecin gidişatına göre savaşa kendi güçleri oranında dâhilolabilirler çok kısa süre içerisinde.” şekkinde değerlendirdi.

‘HEDEF REJİM DEĞİŞİKLİĞİ’

ABD Başkanı Donald Trump, "Hedef rejim kaynaklı tehditleri ortadan kaldırmak. İran asla nükleer silaha sahip olamayacak" dedi. Pehlevi ise “Nihai zafere çok yakınız” diyerek İran’a dönüş çağrısında bulundu. Yaşlı, savaşın “rejim” faktörünü, “Elbette ki esas hedef, saldırılarla yıkılan İran’ın enkazları üzerinde bir işbirlikçi rejim yaratmak. Bunu ne kadar başarabilirler, dediğim gibi kesin şeyler söylemek için erken. Trump’ın yaptığı açıklamada İran halkına ‘evlerinizde kalın, bizim işimiz bitince siz çıkacaksınız’ diye seslenmesi, hedefin rejim değişikliği olduğunu gösteriyor. Eğer bu çağrının karşılıksız kalacağını düşünüyorlarsa, bir ihtimal devlet içerisinden işbirliği yapacakları birilerini bulmak isteyeceklerdir. Ancak tüm bunların ters tepme ihtimalini göz ardı etmemeliyiz. Şu an için İran’ın İsrail’e ve bölgedeki ABD üslerine çok sert misilleme saldırıları yaptığını görüyoruz. Bu misillemeler, yaratacakları tahribata göre ABD ve İsrail üzerinde caydırıcı bir etki yaratabilir.” şeklinde vurguladı. 

‘ÇOK AĞIR BİR SALDIRI SÜRECİ YAŞANABİLİR’

ABD’nin İran’a karşı alacağı bir itibar yenilgisinin, ABD’nin küresel hegemonyasını zayıflatması ihtimali hakkında Yaşlı, “Söylediğim üzere ABD zaten küresel hegemonyası zayıfladığı için böylesi bir saldırganlık içerisinde. Trump hem bu hegemonyayı tamir hem de Kasım’da yapılacak ara seçimleri kazanmak adına, bütün şartları zorlayabilir, çok ağır bir saldırı süreci yaşanabilir. Öte yandan İran’a tekrar bir masa çağrısı yapıp savaşı zamana yayma ihtimalleri de hayli yüksek. Şimdilik bu kadarını söylemek mümkün, önümüzdeki günlerde tablo daha da netleşecektir.” dedi.

‘TEORİK OLARAK MÜMKÜN’

İran, ABD üslerine topyekûn bir saldırı başlattı ve İran Devlet Televizyonu “ABD’nin bölgedeki tüm üslerini hedef alıyoruz” dedi. İsrail, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt’ten sonra hedef olarak Türkiye’nin de dahil edilmesi ihtimali hakkında Yaşlı, “Teorik olarak mümkün ama şu aşamada Türkiye’yi karşılarına alma anlamına gelecek adımlar atmaktan kaçınabilirler. Eğer Türkiye topraklarının saldırılarda açık seçik bir şekilde kullanıldığı anlaşılırsa o zaman başka bir tutum takınacaklardır elbette.” dedi.

‘SAVAŞIN GİDİŞATI…’

Yaşlı, savaşın ilerleyen günlerdeki seyrine ilişkin ise “ABD saldırılarının dar kapsamlı ve kısa süreli olmaktan ziyade daha geniş ölçekli ve uzun vadeli olabileceğinin işaretleri var. İran’a ne kadar zarar verebilecekleri, yönetim kadrolarından kaç kişiyi öldürebilecekleri, muhalif kesimleri ne ölçüde sokağa dökebilecekleri ve İran’ın bunlara nasıl yanıt vereceği, ABD-İsrail’e hasar verdirme kapasitesi, ayrıca Rusya ve Çin’in savaşa girmemekle birlikte İran’a yönelik desteklerini ne kadar artıracakları savaşın gidişatını belirleyecektir.” dedi.

Haber Kaynağı : 12punto