İstanbul’da sel risk haritası: En tehlikeli ilçeler belli oldu

Drenaj sorunları ve artan betonlaşmanın etkisiyle mücadele eden İstanbul’da, İTÜ Afet Yönetimi Enstitüsü tarafından yürütülen araştırmada sel riskleri ilçeler bazında analiz edildi. Afet Koordinasyon Merkezi (AKOM) ile ortak geliştirilen bu projede Türkiye’de bir ilk olarak yapay zeka tabanlı karar destek algoritması uygulandı. Nüfus yoğunluğundan topografyaya, kırılganlıktan maruziyete kadar birçok gösterge dikkate alınarak, ilçelerin risk haritası güncellendi.

Araştırma sonuçlarına göre; Fatih, Gaziosmanpaşa, Bağcılar, Güngören ve Beyoğlu ilçeleri sel açısından en yüksek riskli bölgeler arasında ilk sıraları paylaştı. En düşük riske sahip ilçeler ise Adalar, Şile, Silivri, Sarıyer ve Çekmeköy olarak tespit edildi.

İTÜ’den Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, çalışmada toplamda 20’ye yakın indikatör üzerinden analiz yaptıklarını ve İstanbul’daki sel riskinin mekânsal dağılımını detaylı olarak ortaya koyduklarını aktardı. "Yaklaşık 15 farklı gösterge tehlike açısından, kalanlar ise kırılganlık ve maruziyet açısından ilçe bazında ele alındı. Toplanan verilerle, kentin geniş yüzeyinde nerelerin daha hassas olduğunu belirledik." diyen Ekmekcioğlu, özellikle merkez ilçelerde riskin ciddi boyutlara ulaştığını vurguladı.

AVRUPA YAKASI ÖNE ÇIKIYOR

Ekmekcioğlu, sel tehlikesinin Avrupa Yakası’nda daha yaygın olduğunu; özellikle Fatih, Gaziosmanpaşa, Bağcılar, Esenler, Güngören gibi ilçelerin geçmişte sıkça su baskını yaşadığını ve nüfusun yüksek olması nedeniyle riskin arttığını söyledi. Anadolu Yakası’nda ise Üsküdar, Ümraniye, Ataşehir ve Kadıköy gibi ilçeler daha ön planda olsa da genel itibarıyla Avrupa Yakası’nın biraz daha fazla risk taşıdığı belirtildi.

"İstanbul yüzeyinin yaklaşık yüzde 10’u yüksek tehlike, yüzde 10’u orta tehlike bölgesi olarak tanımlandı. Geride kalan alanlar düşük riskli görünse de, önemli olan bu yüksek riskli yüzde 10’luk dilimin kentin çok nüfuslu ilçelerine denk gelmesidir. Burada su baskınları ve sel ihtimali daha güçlü" değerlendirmesinde bulunan Ekmekcioğlu, şehirleşme ve yoğun yapılaşmaya dikkat çekti.

"SEL TEHLİKESİNE KARŞI DOĞA TEMELLİ ÇÖZÜMLER ŞART"

Doç. Dr. Ömer Ekmekcioğlu, kentin doğal alanlarının azalması ve geçirimsiz yüzeylerin yaygınlaşmasının sel riskini artırdığını vurgulayarak şu önerilerde bulundu:

"İstanbul gibi büyük ve kalabalık şehirlerde doğa temelli çözümlere ağırlık verilmesi gerekiyor. Yağmur suyu hasat sistemleri, yağmur bahçeleri ve suyun yeraltına geçişini sağlayan geçirimli zeminlerin yaygınlaştırılması öncelikli olmalı. Özellikle çatılarda yağmur suyunun biriktirilmesi, suyun hızla akıp taşkına dönüşmesini önleyebilir. Hem sürdürülebilir su kullanımı hem de sel riskinin azaltılması için bu uygulamaların hayata geçirilmesi kritik."

Yapay zeka kullanılarak geliştirilen modelin geçmiş sel olaylarının yanı sıra meteorolojik ve topoğrafik faktörleri de göz önüne aldığı, böylece yüzde 90 ila 95 oranında doğrulukla riskli bölgeleri öngörebildiği bildirildi.

EN YÜKSEK VE EN DÜŞÜK RİSK PUANINA SAHİP İLÇELER

Çalışma kapsamında Fatih (0,7750), Gaziosmanpaşa (0,7505), Bağcılar (0,7340), Güngören (0,7305) ve Beyoğlu (0,7211) ilçeleri tehlikede ilk beşte yer aldı. İstanbul’un en düşük sel riskine sahip bölgeleri ise Adalar (0,1376), Şile (0,1377), Silivri (0,1831), Sarıyer (0,1880) ve Çekmeköy (0,2212) oldu.

Uzmanlar, önümüzdeki dönemde şehir planlamasının bilimsel risk haritaları ve doğa temelli uygulamaların yaygınlaştırılması ile desteklenmesi gerektiğini belirtiyor.

Haber Kaynağı : 12punto