İran- İsrail gerilimi devam ederken Türkiye için göç tehlikesi: İşte muhtemel senaryolar...

İsrail ile İran arasında tırmanan çatışma, Türkiye'nin doğu sınırında yeni bir mülteci krizi ihtimalini gündeme taşıdı. Son olarak üç saatlik ateşkesin ardından İran'ın yeniden İsrail'e füze saldırısı başlatmasıyla savaşın uzun süreceği sinyalleri geldi. ABD ve İsrail’in rejim değişikliği mesajları verirken, Tahran yönetiminin zayıflaması halinde Türkiye’ye yönelmesi muhtemel büyük bir göç dalgası bekleniyor.

Middle East Eye'dan Ragıp Soylu'nun Ankara kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Türk hükümeti bu senaryoyu uzun süredir masada tutuyor. Geçtiğimiz yıl Eylül ayında yapılan hazırlık planlarında, büyük çaplı bir İran-İsrail savaşının patlak vermesi halinde yaklaşık 1 milyon İranlının Türkiye sınırına dayanabileceği öngörüldü.

Ankara’nın bu süreçte, Suriyeli mülteciler konusunda yaşanan toplumsal tepkiden ders çıkardığı belirtiliyor. Bu nedenle yeni bir kitlesel göç dalgası karşısında İran vatandaşlarına sınırların büyük ölçüde kapatılması kararı alındı. Sadece “acil insani yardıma muhtaç” özel durumlar için istisnalar uygulanacak.

AFGAN MÜLTECİLER DE İRAN ÜZERİNDEN GELEBİLİR

İran’da halen 4,5 milyon Afgan mülteci bulunduğu tahmin ediliyor. Tahran rejiminin çökmesi ya da ülkedeki güvenliğin tamamen ortadan kalkması durumunda bu nüfusun Türkiye’ye yönelmesi ihtimali, güvenlik bürokrasisinin öncelikli gündem maddesi oldu. Şu anda böyle bir hareketlilik gözlenmese de, sınır güvenliğini sağlamak adına askeri ve teknik hazırlıklar başlatıldı.

İran’daki Türkçe konuşan Azerbaycan kökenli nüfusun da kriz anında Türkiye’ye göç etme ihtimali değerlendiriliyor. Bu gelişme, hem etnik hem de siyasi tartışmaları tetikleyebileceği için özellikle hassasiyetle izleniyor. Ancak şu aşamada bu yönde bir hareketlilik olmadığı belirtiliyor.

Rejimin çökmesi durumunda dikkat çeken bir başka senaryo ise, İran’ın varlıklı ve elit kesimlerinin Türkiye’ye sığınma girişimleri. Halihazırda Türkiye’de 76 bin İranlı oturma iznine sahip. 2019’dan bu yana 35 bin İranlı Türkiye’den mülk satın aldı. Bu kişiler arasında üst düzey eski devlet yetkilileri, askerler ve iş insanları da bulunuyor.

Geçmişte İran Meclis Başkanı Ghalibaf’ın İstanbul’da çok sayıda daireye sahip olduğu yönündeki iddialar gündeme gelmişti. Uzmanlara göre, Türkiye bu kesime tamamen kapılarını kapatmayacak. Özellikle ekonomik ve diplomatik ilişkiler çerçevesinde bu kişiler “ayrıcalıklı giriş” kapsamında değerlendirilebilir.

SINIRLARDA ÖNLEMLER ARTIRILDI

Yetkililer, İran sınırında kontrolsüz bir geçişin şu anda söz konusu olmadığını belirtse de, olası göç dalgasına karşı sınır kapılarında ve geçiş güzergâhlarında ek askeri tedbirler alınmış durumda. Türkiye, olası bir rejim yıkımı senaryosunda insani krizleri yönetmek için “güvenli alan” ve sınır dışı tampon politikaları üzerinde de çalışıyor