Türkiye'de 2025 yılında protestolarda 8 bin 477 kişi gözaltına alındı

İHD (İnsan Hakları Derneği), Türkiye'de toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkına dair hazırladığı raporda protesto hakkının kullanımının ''sistematik biçimde engellendiğini'' ortaya koydu. Raporda, engellemelerin üç aşamada gerçekleştirildiği belirtilerek ''idare yasaklıyor, polis engelliyor, yargı cezalandırıyor'' tespiti öne sürüldü.

İHD'nin raporunda özellikle Gezi Parkı protestoları sonrasında ve 15 Temmuz sonrası ilan edilen OHAL uygulamaları ile birlikte protesto hakkının daha da sınırlandırıldığını dile getirdi. 

''13 İLDE 126 GÜN YASAK''

Rapora göre, 2025 yılında valilikler tarafından 13 ilde alınan 19 ayrı kararla toplam 126 gün boyunca her türlü eylem ve etkinlik yasaklandı. İlçe düzeyinde ise 10 ilçede toplam 74 gün süreyle yasak kararları uygulandı.

Bu yasaklardan etkilenen toplam nüfusun 40 milyon 834 bin 555 kişi olduğu belirtilirken, genel ve gerekçesiz yasakların toplantı hakkını fiilen ortadan kaldırdığı vurgulandı.

''POLİS MÜDAHALESİ VE GÖZALTILAR''

İHD verilerine göre, 2025 yılı içinde kolluk kuvvetleri en az 268 gösteriye müdahale etti. Bu müdahalelerde en az 131 kişi yaralandı, 8 bin 477 kişi gözaltına alındı.

Raporda, müdahalelerin yalnızca fiziksel engellemeyle sınırlı kalmadığı, aynı zamanda toplantı alanlarına ulaşımın da kısıtlandığı ifade edildi.

''FARKLI EYLEMLER, BİNLERCE GÖZALTI''

İHD'nin raporuna göre:

-19 Mart 2025’te İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun gözaltına alınması takip eden 9 günde protestolar nedeniyle en az 1879 kişi gözaltına alındı, en az 260 kişi tutuklandı.

-İstanbul’da 2025 yılı 1 Mayıs etkinliklerine yönelik kolluk müdahalelerinde 10’u çocuk, 11’i avukat, en az 419 kişi gözaltına alındı. Gözaltına alınanların 6’sı tutuklanırken, en az 30 kişi adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı.

-İstanbul’da 8 Mart etkinliklerine yönelik müdahalelerde 2’si çocuk en az 132 kişi gözaltına alındı. Çok sayıda yol, toplu ulaşım durağı ve meydan yaya ve araç trafiğine kapandı. 

-25 Kasım’da İstanbul’da yine benzer yasaklar dikkat çekti, en az 23 kişi gözaltına alındı. 24 Temmuz 2015 – 24 Temmuz 2024 döneminde Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde en az 361 toplumsal gösteri ve yürüyüşe müdahale edilirken, en az 570 gösteri yasaklandı ya da ertelendi. Yine aynı dönemde bu hakkında kullanımına yönelik ihlaller sonucu en az 27 bin 984 kişi gözaltına alınırken, 5 bin 677 kişi tutuklandı. Kolluk müdahaleleri sonucunda en az 25 kişi yaşamını yitirirken, en az 436 kişi yaralandı.

-2025 yılı Onur Ayı etkinlikleri ve Trans Onur Yürüyüşlerine yönelik kolluk müdahalelerinde 3’ü gazeteci en az 104 kişi gözaltına alındı.

-Halep’te yaşanan saldırılar nedeniyle Türkiye’nin çok sayıda ilinde başlayan protestolarda en az 923 kişi gözaltına alındı, 119 kişi tutuklandı.

-2025 yılında, Gazze’ye destek vermek ve/veya İsrail’i ve Türkiye’nin İsrail politikasını eleştirmek için gerçekleştirilen toplantı ve gösterilere yönelik müdahalelerde en az 45 kişi gözaltına alındı, 1 kişi tutuklandı, en az 23 kişi hakkında yargılama başlatıldı.

Yayınlanan raporun sonucunda ise protesto hakkının kullanımının sınırlandırılmasına dair acil reform çağrısında bulunuldu. Yapılması gerekenler ise şöyle sıralandı: 

-2911 sayılı Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Kanunu barışçıl toplantı hakkını güvence alacak şekilde değiştirilmeli,

-5442 sayılı yasa değiştirilerek valilik ve kaymakamlara verilen yasaklama yetkisinin ölçülülük testiyle sınırlandırılmalı,

-LGBTİ+ etkinlikleri üzerindeki tüm kategorik yasaklar kaldırılmalı,

-Kolluk görevlileri hakkında etkili soruşturma yürütülmesinin önündeki engellerin kaldırılmalı,

-Gözlemci ve gazeteci haklarının güvence altına alınmalı.

Haber Kaynağı : 12punto