Akademisyen Fatih Yaşlı ABD-İran gerilimini yorumladı: ‘İç savaşı tetikleyebilir’

12punto.com.tr

Cenk Başboğaoğlu

Orta Doğu’nun sıcak gündemi olan ABD-İran gerilimi uluslararası boyutta tartışmalara neden oldu. Doç. Dr. Fatih Yaşlı, krizin bölgesel olduğu gibi küresel etkileri de olabileceğini ve daha fazlasını 12punto’ya aktardı.

‘VENEZUELA ÖRNEĞİNDEN FARKLI OLARAK…’

Akademisyen-yazar Doç. Dr. Fatih Yaşlı, Eski CIA yetkilisi John Kiriakou’nun Beyaz Saray’dan aldığı bilgi doğrultusunda ABD’nin İran’a karşı düzenleyeceği bir askeri operasyonu iddia etmesi hakkında, “Son bir haftaya kadar meseleye dair sorulan esas soru ‘bölgeye yönelik ABD yığınağı İran’ı masada ikna etmek için bir blöf mü yoksa yapılacak saldırının bir işareti mi’ şeklindeydi. Ancak ABD yığınağının devamıyla birlikte ABD’nin daha önceki bütün bu tarz ağır yığınaklarında mutlaka saldırıya geçtiği, şimdi de benzer bir sürecin yaşanmakta olduğu konuşulmaya başlandı. Sahiden de Trump yönetimi, daha birkaç ay önce yayınlanan Ulusal Güvenlik Belgesi’nde Batı Yarımküre’ye odaklanacağını söylese de ve Ortadoğu belgede son derece az bir yer kaplasa da şimdi genel kanaat İran’a yönelik saldırının son derece yakın olduğu şeklinde. Kiriakou iddiasını neye dayandırıyor bilemiyoruz ama ben en azından görüşmelerde bir turun daha söz konusu olabileceğini, bu olmasa bile, o tur için biraz daha pazarlık edilebileceğini, dolayısıyla pazartesi ya da salının erken olabileceğini düşünüyorum.” dedi.

Söz konusu operasyonun ne gibi sonuçlar doğurabileceği hakkında ise Yaşlı, “Ancak ister önümüzdeki bir iki gün, isterse de birkaç hafta içerisinde olsun, İran’a yönelik bir saldırı hem bölgesel hem küresel etkiler yaratacaktır. Burada elbette ki esas mesele saldırının şiddetinin ne olacağında ve nerelerin hedef alınacağında düğümleniyor. Yani önceki seferlerde olduğu gibi süre ve kapsam olarak sınırlı bir saldırı mı göreceğiz, yoksa ABD bu sefer yıkıcı ve zamana yayılmış bir saldırı mı düzenleyecek, bunu görmemiz gerekiyor. Saldırının biçimi ve süresi İran’ın da yanıtını belirleyecek çünkü. Sınırlı bir saldırıya sınırlı bir yanıt verilir ve bir sonrakine kadar mevcut statüko devam eder; ancak ABD geniş kapsamlı ve süreli bir saldırı düzenlerse benzer bir yanıtı alabilir ve İsrail, İran açısından çok ciddi bir hedef haline gelebileceği gibi Irak’taki, Lübnan’daki ve Yemen’deki İran yanlısı güçlerin de katılımıyla bir tür bölgesel savaş olasılığı da artar. Küresel düzlemde ise Batı her zaman olduğu gibi elbette ki ABD’nin yanında yer alacaktır; Rusya ve Çin ise doğrudan savaşa müdahil olmasalar bile, Venezuela örneğinden farklı olarak, bu kez ellerini taşın altına daha fazla sokabilirler.” dedi.

‘BİR İÇ SAVAŞI TETİKLEYEBİLİR’

Yaşlı, Trump’tan İran’ın dini lideri Ali Hamaney’i hedef alabilecek büyük bir operasyon iddialarını, “İran’da Venezuela senaryosu tekrarlanır ve Hamaney de Maduro gibi ülkesinden kaçırılabilir mi, ondan çok emin değilim. İran’daki devlet aygıtının Venezuela’dan daha sağlam, iktidar bloğundaki homojenliğin de daha güçlü olduğunu varsayabiliriz. Öte yandan İran’da rejimin giderek meşruiyetini yitirdiği ve halkla rejim arasında ciddi gerilimler olduğu da malum. Bu elbette bütün bir İran halkı için geçerli değil, halkın azımsanmayacak bir bölümü halen rejimin arkasında. Öte yandan emperyalist bir müdahale, rejim yanlılığı ya da karşıtlığından bağımsız antiemperyalist bir seferberlik halini de tetikleyebilir. Ancak yine burada da ABD’nin saldırısının içeriği ve kapsamı ciddi rol oynayacaktır. Trump son ayaklanmalarda doğrudan eylemcilere çağrı yapmış ve ‘geliyoruz, bekleyin’ demişti. Şimdi saldırıyla birlikte ‘geldik’ diyerek halk bir kez daha sokağa çıkarılmak istenecektir muhtemelen. Öte yandan İran devleti, bir önceki ayaklanmada ABD ve İsrail ajanlarının oynadığı rolün farkında ve bu nedenle de çeşitli önlemleri almaları beklenir. Dolayısıyla ABD saldırısı bu sefer çok daha kanlı süreçleri ve belki de bir tür iç savaşı tetikleyebilir, bu ise sadece rejim için değil bütün bir İran için çok büyük bir kriz anlamına gelecek ve elbette ki bütün bir bölgeyi etkileyecektir.” şeklinde değerlendirdi.

‘CİDDİ ETKİLER YARATABİLİR’

Yaşlı, Orta Doğu’daki ABD-İran geriliminin olası bir savaşla sonuçlanması durumunda Türkiye’yi nasıl etkileyebileceği sorusuna ise “Bu da yine diğer başlıklar gibi savaşın kapsamı ve süresiyle ilgili; sınırlı bir saldırı ciddi etkiler yaratmaz. Ancak yıkıcı bir saldırı ve savaşın bölgesel ölçekli olma ihtimali başka sonuçlar doğurabilir. Büyük bir saldırı ya da olası bir tür savaş, örneğin Türkiye’ye yönelik kitlesel bir göçü tetikleyebilir. Öte yandan Türkiye’deki ABD üsleri, İran’ın hedefi haline gelebilir ve buralara saldırılar düzenlenebilir. İran’daki PKK uzantısı güçlerin yapacağı hamleler ve ayrıca Türk nüfusun alacağı pozisyon da yine Türkiye üzerinde potansiyel olarak ciddi etkiler yaratabilir.” şeklinde yanıt verdi.

Haber Kaynağı : 12punto