Emekli diplomat Onur Öymen uyardı: ‘Uluslararası yansımaları olacak’

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve bunun gelecekteki boyutu hakkında 12punto’ya değerlendirmelerde bulunan Öymen, “Dünya çapında etkiler şimdiden görülmeye başlandı. Bir kere enerji alanında, petrol alanında, genel olarak ekonomilerle ilgili olarak... Bu birincisi. İkincisi, savaşın yayılması riskini artırdı. Şimdi diğer Körfez ülkeleri de bir şekilde savaşa muhatap oldular. Yani savaşın yaygınlaştırılması riski çıktı ortaya. Genel olarak Doğu-Batı dengesi üzerinde de tabii etkileri olacak. Çin'in durumu özel çünkü Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerden en büyük payı Çin alıyordu. En çok Çin'in ihtiyacı karşılanıyordu Hürmüz Boğazı'ndan. Çin faktörü ön plana çıkacak. Kısacası uluslararası alanda muazzam yansımaları olacak” dedi.

Öte yandan Öymen, NATO faktörünün ön plana çıkacağını aktarırken, “Trump, NATO hakkında beklenmedik şeyler söyledi: ‘ABD olmadan NATO kağıttan kaplandır’. Kendisinin de üye olduğu bir örgüte böyle bir hitapta bulunmasının NATO ülkelerinde rahatsızlık yaratacağı kuşkusuz ve NATO ülkelerinin de uzun vadede Amerika'nın iş birliğine ne kadar güvenebilecekleri veya Amerika'nın vereceği güvenceye ne kadar itimat edebilecekleri konusu gündeme gelecektir” dedi.

‘TÜRKİYE OLAMAYACAK’

Trump’ın NATO’ya dair söylemlerinine karşılık Avrupa Ordusu fikrinin ön plana çıktığını iddia eden Öymen, bunun Türkiye’ye de yansımalarının olacağını belirtti.

Öymen, şöyle konuştu: “Bunun Türkiye'ye de yansımaları olacak çünkü NATO'da Türkiye diğer bütün üyelerle birlikte eşit haklara, eşit söz hakkına sahip, orada veto hakkı var bütün üyelerin. Fakat Avrupa Ordusu olunca, Türkiye Avrupa Ordusu'na üye değil ve Avrupa Birliği ülkeleri böyle bir güvenlik örgütüne üye olabilecekken Türkiye olamayacak.

Bunun için ‘SAFE’ denen bir sistem kurdular, bir mali destek sistemi, 145 milyar avroluk ve bu para da esas itibarıyla bu ülkelere gidecek. Onun dışında işte Norveç gibi, İzlanda gibi, İrlanda gibi bazı ülkeler de ufak tefek pay alacak ama Türkiye'nin bundan istifade edeceğine dair hiçbir işaret olmadığı gibi aslında Türkiye Yunanistan'ın ve Kıbrıs Rumları'nın (bunlar da antlaşmalara aykırı olarak oraya üye yapıldılar, Avrupa Birliği'ne) engellemesiyle karşı karşıya kalacak.

Ek olarak tekrar belirtiyorum, bunun için bir fon kuruldu. Daha şimdiden üye ülkeler projeler yapıyorlar, savunma sanayilerini ithal etmek ve üretmek için. Avrupa Birliği, bu projeleri finanse etmeye başladı. İlk proje yapanlardan bir tanesi de Kıbrıs Rum kesimi. Yanlış bir adım”... 

‘NE YAPACAKLARI BELLİ DEĞİL’

17 Mart 2026 tarihli AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan, “Harp Araç ve Gereçleri ile Silah, Mühimmat ve Bunlara Ait Yedek Parçalar, Askeri Patlayıcı Maddeler, Bunlara Ait Teknolojilerin Türkiye Gümrük Bölgesinden Transit Geçişine ve Transit Ticaret Kapsamında Yeniden İhracatına İlişkin Karar” hakkında Öymen, ‘1 Mart Tezkeresi yeniden mi gündeme geliyor’ sorusuna, “Şimdilik ona ihtiyaçları yok. Çünkü zaten Amerikan birlikleri Körfez'de. Oradan muhtemelen bir çıkarma yapmaları ihtimali kuvvetli gözüküyor ve oradan çıkarma yapmak için Körfez'deki gemiler dururken gelip Türkiye'den yani karadan Tebriz üzerinden gitmeleri pek kuvvetli ihtimal gözükmüyor şimdilik. Ama daha büyük bir kara savaşı çıkarsa ortaya, o zaman onun doğuracağı sonuçlar arasında bütün ihtimalleri düşünmek lazım. Çünkü ne yapacakları belli değil. Kestirilemiyor çünkü bir gün söylediğinin tersini ertesi gün söylüyor. O yüzden bütün bu unsurları bir arada düşünürseniz, bu olayın burada kalmayabileceği söylenebilir.Eğer şu veya bu nedenle belki kendilerinin de zarar görmeye başladığını hissederlerse veya fark ederlerse, o zaman belki bu savaşı erken bir şekilde bitirmenin yolunu arayabilirler” şeklinde yanıt verdi. 

Diğer taraftan Öymen, “Ama bir ihtimal de bu savaşın daha uzun vadeli olması ve bir kara boyutu kazanması, oradan daha çok insan hayatına mal olması, ikinci bir Vietnam veya ikinci bir Afganistan olayı olması ihtimali açık. O bakımdan şimdi bütün devletlerin, başta Türkiye olmak üzere, öncelikli hedefi bir ateşkes yapılması ve bir barış sürecinin yürürlüğe girmesi” dedi. 

‘AKLA AYKIRI’

İsrail’e lojistik destek sağlayan MSC Vega gemisinin gelişini ve hükümetin transit geçiş kararı hakkında Öymen, “Bölgemiz bir savaş ortamında yaşarken öncelikle bu ve benzeri konularda yayınlanacak haberleri ve yapılacak yorumları ihtiyatla karşılamak lazım. Türkiye'nin uluslararası hukuka ve BM Yasasına aykırı olarak savaşı başlatan İsrail'e doğrudan veya doılaylı bir şekilde yardım etme yolıunu açacak bir yaklaşım izlemesi akla aykırı olur” sözlerini sarf etti.

Haber: Cenk Başboğaoğlu

Haber Kaynağı : Cenk Başboğaoğlu