Operatörlerin bu kadar büyük riskleri varken bırakın 5G’yi!!!

Ernst & Young (EY) telekomünikasyon operatörleri için en büyük riskleri sıraladığı raporunu yayımladı. Listenin ilk sırasında gizlilik, güvenlik ve güven var. İkinci sırada yeni nesil teknolojilerle yeterli dönüşüm sağlayamama. Beşinci sırada jeopolitik değişikliklere adapte olamama.

Bu üç başlık yan yana geldiğinde tablo netleşiyor. Telekom artık yalnızca altyapı işi değil; doğrudan güven ve egemenlik meselesi.

Türkiye’de Türk Telekom, Turkcell ve Vodafone Türkiye 5G hazırlıkları, veri merkezi yatırımları ve yeni nesil servis lansmanlarıyla gündemde. Fiber kilometreleri, hız testleri ve baz istasyonu sayıları konuşuluyor. Ancak EY’nin işaret ettiği risk haritasına bakınca başka bir soru öne çıkıyor: Temel güvenlik ve yönetişim riskleri bu kadar yüksekken gerçekten hız yarışını mı konuşmalıyız?

Telekom operatörleri maliyet avantajı nedeniyle uzun süredir Asya menşeli ağ ekipmanları ve son kullanıcı modem/router cihazları kullanıyor. Bu cihazlar yalnızca internet trafiğini yönlendirmiyor. Hane içindeki cihaz yoğunluğunu analiz edebiliyor. Wi-Fi sinyal paternlerinden hareket çıkarımı yapabiliyor. IoT cihazları üzerinden davranışsal veri üretebiliyor. Trafik meta verileri üzerinden yaşam alışkanlıklarına dair profil oluşturabiliyor.

Akademik çalışmalarda Wi-Fi sinyallerinin insan hareketini tespit amacıyla kullanılabildiği gösterilmiştir. Bu teknik olarak mümkündür. Mesele yalnızca iletişim içeriği değildir. Fiziksel yaşam alanına dair dolaylı veri üretimi söz konusudur.

Bu tablo, EY raporunun birinci risk maddesiyle birebir örtüşüyor: gizlilik, güvenlik ve güven konularının yeterince ele alınmaması.

Raporda dikkat çeken bir diğer veri yapay zekâ yönetişimi. Telekom sektöründe yapay zekâ risklerini etkin biçimde yönettiğini söyleyenlerin oranı %59. Tüm sektör ortalaması %66. Telekom şirketleri devasa veri havuzlarına sahipken bu oran alarm verici. AI entegrasyonu hızlanıyor. Siber güvenlik birimlerinin sorumluluk alanı genişliyor. Yönetişim çerçeveleri aynı hızda olgunlaşmıyor.

Jeopolitik belirsizlikler artık teorik değil. Dijital egemenlik kavramı güçleniyor. Tedarik zinciri yalnızca maliyet üzerinden yönetilemez. Altyapı tercihi stratejik tercihtir.

Yıllar önce “bırakın 4G’yi, 5G’ye geçelim” diyenlere karşı çıkmıştım. Zaman beni haklı çıkardı. Şimdi de aynı şeyi söylüyorum. 5G’yi bırakın. Acele etmeyin. Güvenliğe konsantre olun. Amazon Web Services veri merkezleri hedef alınırken, küresel altyapı kırılganlığı bu kadar görünür hale gelmişken, önceliğimiz verimliliği ispat edilmemiş bir teknolojiye yatırım yapmak olmamalı. Önceliğimiz ülke içi iletişim ağlarımızı güçlü ve güvenilir hale getirmek olmalı.

Sözleşmeler bir günde iptal edilemez. Ancak yapılabilecekler açık. Tedarikçi çeşitlendirmesi mümkündür. Kritik ağ katmanlarında alternatif kaynaklara yönelmek mümkündür. Son kullanıcıya güvenlik sertifikalı cihaz seçeneği sunmak mümkündür. Bağımsız firmware denetimleri ve şeffaf güvenlik raporlaması mümkündür.

Telekom sektörü yıllarca hız ve fiyat üzerinden konuşuldu. Yeni rekabet başlığı artık şudur: Kime güveniyoruz?