Deprem: Pompeii olmadan önce...

Bugün 6 Şubat.

Türkiye’nin yaşadığı en büyük depremin üstünden tam üç yıl geçti.

Daha öncelerde de deprem yaşamıştık.

Ancak, 6 Şubat 2023 de yaşadığımız Maraş Depremi, diğerlerinden çok farklıydı.

Epicenter’ı yani merkez üssü, yani kaynağı, Maraş’ın Pazarcık ilçesi olan deprem, 200 kilometre uzaktaki Hayat’a kadar tüm bölgeyi yıktı geçti.

11 il ve 14 milyon insanımız bu afetten etkilendi.

Daha önce Dünya jeoloji literatüründe olmayan şekilde, aynı anda 2 büyük kırılma yaşandı.

Diğer bir değişle, bir fay hattı, iki kere kırıldı.

7,8 büyüklüğündeki Pazarcık merkezli depremin ardından, 7,6 büyüklüğünde ikinci bir kırılma da Elbistan’da yaşandı.

Eski binalarımızın neredeyse tamamı, yeni binalarımızın da bir kısmı bu depremden etkilendi.

Ölümlerin yüzde doksan beşi, eski binalardan kaynaklanan yıkımlarla oldu.

Mühendislik hizmeti almamış, ayak takımı inşaatçılar tarafından yapılmış binaların tamamı çöktü.

Elli binde fazla insanımız hayatını kaybetti.

Bir milyondan fazla konutumuz ya yıkıldı ya da kullanılamaz hale geldi.

Kepçeyle gömülmek zorunda kaldık.

Hala bulunamayan cesetler olduğu da söyleniyor.

Manevi kaybımızı ölçmek elbette imkansız ancak, maddi kaybımızın 200 milyar dolar civarında olduğunu söyleyen çok.

1999 İzmit depreminden sonra aldığımız yapısal kararların işe yaramadığını gördük.

Yapı denetim şirketleri, ayak takımı inşaatçıların baskısıyla işe yaramaz hale getirildi.

Belediyeler bu ayak takımı inşaatçılara direnmedi, direnemedi.

2002 sonrası yeniden tasarlanan ve zaman içinde sürekli geliştirilen Deprem Yönetmeliği de istenilen neticeyi vermedi.

Bu büyük afetten sonra, Deprem Yönetmeliğinde tekrar bir değişiklik yapılacak ve binalarda perde sistemi zorunlu hale getirilecek.

Toplam bina maliyetinin, yüzde biri kadar masraf getirmeyen bu sistem, yeni yıkımları önleyecek.

Yani, dal gibi incecik kolonlar artık tarihe karışacak ve binalar boydan boya betonarme perde sistemi ile kuşatılacak ki yeni bir depreme karşı daha dirençli olalım.

Bu işlemin maliyeti, deprem sonrası yıkılan binalar için harcanan paranın ve sürenin binde birine ancak karşılık gelir. 

Maddi yönün dışında, ülke stratejisi açısından da önem arz eden afetlerin, bağımsızlığımız için de tehdit oluşturduğu söylemek yerinde olur.

Tarihte örnekleri yok değil.

En bilineni Pompeii.

Pompeii, İtalya'nın Campania bölgesinde bulunan ve M.S. 79 yılında Vezüv Dağı'nın patlaması sonucu volkanik küle gömülerek yok olan büyük bir Roma kentiydi. 19-20. yüzyılda kazılarak gün ışığına çıkarılan Pompeii'nin, bir afet sonrası yok olduğu bilimciler tarafından ortaya kondu. 

Aklımızı başımıza alalım, sertifikalı mühendis-müteahhit sistemini getirelim, ayak takımı inşaatçıları sistemin dışına atalım, Pompei olmayalım.