CD Tenerife-FC Andorra maçında yaşanan ölüm olayı üzerinden bir inceleme
İspanya'daki Tenerife-Andorra karşılaşmasında yaşanan ve bir futbolcunun ölümüyle sonuçlanan olay, spor müsabakaları sırasında meydana gelen ölüm neticesinin ceza hukuku yönünden değerlendirilmesini gerektiriyor. Karşılaşma sırasında rakip kalecinin müdahalesi sonucunda ağır yaralanan Tenerife futbolcusu Jesús de Miguel, kaldırıldığı hastanede hayatını kaybetti. Olayın ardından en çok tartışılan konulardan biri, kalecinin taksirle öldürme suçundan sorumlu tutulup tutulamayacağı oldu.
Hakem,Owono'yu rakibine ayağı havadayken sert biçimde müdahale etmesi ve aşırı güç kullanması nedeniyle doğrudan kırmızı kartla oyun dışı bıraktı. Olayın ardından İspanyol polisi ve savcılığı soruşturma başlattı. İspanya Futbol Federasyonu Disiplin Komitesi ise 13 Kasım 2026 tarihinde Owono'ya on iki maç men cezası verdi. Komite, kararında müdahalenin biçimini, darbenin şiddetini ve hakemin aşırı güç kullanıldığına ilişkin tespitini esas aldı.
Bir futbolcunun rakibine yaptığı müdahalenin ölümle sonuçlanması halinde, olayın yalnızca spor hukuku kapsamında ele alınması mümkün değildir. Bu durumda müdahaleyi yapan sporcunun ceza sorumluluğu da tartışılmalıdır. Ancak ölümün meydana gelmiş olması, sporcunun doğrudan cezai sorumluluğunu doğurmaz. Bunun için müdahalenin nasıl gerçekleştiği, sporcunun kastı veya taksiri ve ortaya çıkan netice arasındaki ilişkinin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir.
İzin Verilen Risk
Sportif faaliyetlerde fiziksel temas ve yaralanma riski, oyunun olağan akışında karşılaşılan durumlardandır. Futbolda ikili mücadeleler, kayarak müdahaleler ve hava toplarındaki temaslar bu riskin bir parçasıdır. Sporcular, müsabakaya katılırken oyunun kurallarına uygun hareketlerden kaynaklanabilecek belirli tehlikeleri de göze alırlar. Ceza hukuku bakımından izin verilen risk kavramı, spor faaliyetleri sırasında meydana gelen yaralanma ve ölüm olaylarının değerlendirilmesinde önem taşır. Her yaralanma veya ölüm neticesi, müdahaleyi yapan sporcunun cezai sorumluluğunu kendiliğinden doğurmaz.
İzin verilen risk, hukuken kabul edilen bir faaliyetin olağan sınırları içerisinde yürütülmesi sırasında ortaya çıkan ve toplumsal açıdan katlanılabilir kabul edilen tehlikeleri ifade eder. Bu kapsamda, sportif faaliyetin doğasında bulunan her riskin gerçekleşmesi cezai sorumluluk doğurmaz. Ancak faaliyetin hukuken kabul edilebilir olması, o faaliyet sırasında gerçekleştirilen bütün davranışların da hukuka uygun olduğu anlamına gelmez.
Bu ayrımın açıklanmasında Alman ceza hukukçusu Claus Roxin'in objektif isnadiyet teorisi önem taşır. Roxin'e göre bir neticenin faile yüklenebilmesi için nedensellik bağının bulunması yeterli değildir. Failin hukuken izin verilmeyen bir risk yaratması veya mevcut riski artırması ve gerçekleşen neticenin de bu riskin sonucu olması gerekir. Dolayısıyla futbol sahasında meydana gelen ölüm neticesi değerlendirilirken, yalnızca müdahale ile ölüm arasındaki nedensellik bağına bakılması yeterli olmayacaktır. Müdahalenin hukuken kabul edilebilir risk sınırlarını aşıp aşmadığı da belirlenmelidir.
Sportif kuralların ihlali, yaratılan riskin niteliğini belirlemede dikkate alınır. Ancak ceza sorumluluğu için taksirli davranışın, nedensellik bağının ve objektif isnadiyetin ayrıca ortaya konulması gerekir.
Sporcunun müsabakaya katılmakla verdiği rıza da belirli sınırlar içerisinde değerlendirilmelidir. Bir futbolcunun rakibiyle mücadele etmeyi kabul etmesi, rakibinin kendisine yönelik her türlü davranışına rıza gösterdiği anlamına gelmez. Kabul edilen risk, sportif faaliyetin amacı ve kurallarıyla bağlantılıdır. Oyunun gerektirdiği mücadele ile rakibin vücut bütünlüğünü hukuken kabul edilemez biçimde tehlikeye sokan hareketler aynı kapsamda değerlendirilemez.
İspanyol Hukuku Bakımından Değerlendirme
İspanyol Ceza Kanunu'nun 142. maddesi taksirle öldürme suçunu düzenlemektedir. Taksirle bir kişinin ölümüne neden olunması hâlinde bir yıldan dört yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Daha hafif nitelikteki taksirli öldürme ise üç aydan on sekiz aya kadar adli para cezasını gerektirmektedir.
Tenerife-Andorra karşılaşmasının ardından İspanya'da yapılan değerlendirmelerde, sportif faaliyet sırasında meydana gelen yaralanma ve ölüm olaylarına ilişkin Yüksek Mahkeme içtihadı üzerinde durulmuştur. İspanya'da bu alandaki yerleşik yaklaşım, müsabakanın olağan akışı içerisinde gerçekleşen müdahaleler ile oyunla bağlantısı kopmuş saldırı davranışlarını birbirinden ayırmaktadır.
EL PAÍS gazetesine açıklama yapan SantaCruz de Tenerife Başsavcısı José Luis Sánchez-Jáuregui, Owono hakkında ceza davası açılmasını oldukça güç gördüğünü belirtmiştir. Başsavcı, müdahalenin oyun devam ederken ve top mücadele konusu olduğu sırada gerçekleşmesine dikkat çekmiş, İspanya Yüksek Mahkemesinin sportif faaliyetler sırasında meydana gelen yaralanmaların cezalandırılmasına ilişkin yerleşik yaklaşımını hatırlatmıştır. Bu yaklaşımda, oyun durduktan sonra gerçekleştirilen saldırı ile müsabakanın akışı içerisinde meydana gelen müdahale birbirinden ayrılmaktadır.
İspanyol hukukunda bu ayrımın önemli örneklerinden biri, futbol müsabakası sırasında rakibine yönelik kasıtlı saldırıda bulunan oyuncular hakkında verilen kararlardır. Özellikle oyun durmuşken rakibine zarar vermek amacıyla gerçekleştirilen hareketler, sportif faaliyetin olağan riskleri içerisinde değerlendirilemez. Buna karşılık topa müdahale amacıyla gerçekleştirilen bir hareketin ağır yaralanma veya ölümle sonuçlanması, tek başına ceza sorumluluğunun doğduğu anlamına gelmez.
Bu noktada Owono'nun müdahalesinin niteliği önem taşımaktadır. Hakem raporunda müdahalenin aşırı güç kullanılarak gerçekleştirildiği açıkça belirtilmiştir. Federasyon Disiplin Komitesi de aynı tespitten hareketle on iki maç men cezası vermiştir. Bununla birlikte müdahalenin topun mücadele konusu olduğu sırada gerçekleşmesi, ceza hukuku bakımından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir husustur.
İspanyol Başsavcısının açıklaması, sportif faaliyetler sırasında meydana gelen her ölümün taksirle öldürme kapsamında değerlendirilemeyeceğini ortaya koymaktadır. Ancak bu yaklaşım, oyun içerisinde gerçekleştirilen bütün müdahalelerin ceza sorumluluğunun dışında kaldığı biçiminde yorumlanmamalıdır. Müdahalenin niteliği, kullanılan kuvvet, öngörülebilir tehlike ve dikkat ve özen yükümlülüğünün ihlali somut olayın koşullarına göre incelenmelidir.
Federasyonun verdiği on iki maçlık ceza da bu değerlendirmeden ayrı tutulmalıdır. RFEF Disiplin Komitesinin 13 Kasım 2026 tarihli kararında, müdahalenin ayağın yukarı kaldırılması, darbenin sertliği ve aşırı güç kullanılması nedeniyle ağır sportif ihlal oluşturduğu belirtilmiştir. Bu karar sportif disiplin sorumluluğuna ilişkindir. Ceza yargılamasında ise İspanyol Ceza Kanunu'nun 142. maddesindeki suçun unsurlarının oluşup oluşmadığı araştırılacaktır. Disiplin yaptırımı, ceza mahkûmiyeti yerine geçmez.
Türk Hukuku Bakımından Değerlendirme
Türk ceza hukuku bakımından benzer bir olayın değerlendirilmesinde TCK'nın 22. maddesinde düzenlenen taksir hükümleri ile 85. maddede düzenlenen taksirle öldürme suçu esas alınmalıdır. Taksir, dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırılık dolayısıyla bir davranışın suçun kanuni tanımında belirtilen neticesinin öngörülmeyerek gerçekleştirilmesidir.
Sportif faaliyetlerde taksir sorumluluğunun belirlenmesi, faaliyetin kendine özgü kuralları ve riskleri dikkate alınarak yapılmalıdır. Futbol müsabakasında topa müdahale amacıyla gerçekleştirilen bir hareketin yaralanma veya ölümle sonuçlanması, tek başına taksirle öldürme suçunun oluştuğunu göstermez. Müdahalenin oyun kuralları içerisindeki yeri, hareketin biçimi, kullanılan kuvvet, sporcunun davranışının öngörülebilir sonuçları ve meydana gelen netice arasındaki bağlantı birlikte incelenmelidir.
TCK'nın 22. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen bilinçli taksir ile TCK'nın 21. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan olası kast ayrımı da önem taşır. Bilinçli taksirde fail, meydana gelebilecek neticeyi öngörmesine rağmen bu neticenin gerçekleşmeyeceği düşüncesiyle hareket eder. Olası kastta ise fail, neticenin gerçekleşebileceğini öngörmesine rağmen bunu kabullenir. Sportif bir müdahalenin tehlikeli olması veya ölümle sonuçlanması, tek başına olası kastın varlığını göstermez. Bu yöndeki değerlendirme, sporcunun davranışı ve somut olayın bütün koşulları üzerinden yapılmalıdır.
Sportif faaliyetlerin hukuka uygunluğu bakımından TCK'nın 26. maddesinin birinci fıkrasında düzenlenen hakkın kullanılması da değerlendirilmelidir. Hukuk düzeninin izin verdiği bir sportif faaliyetin, o faaliyetin kurallarına uygun biçimde yürütülmesi hakkın kullanılması kapsamında ele alınabilir. Ancak bu hukuki koruma sınırsız değildir. Sportif faaliyetin amacıyla bağdaşmayan, rakibin vücut bütünlüğüne yönelen ve kabul edilebilir risk sınırlarını aşan davranışlar bu kapsamda korunamaz.
Tenerife-Andorra karşılaşmasındaki müdahale Türk hukuku bakımından incelendiğinde, kalecinin hareketinin futbol müsabakasının olağan akışı içerisinde kalıp kalmadığı belirlenmelidir. Hakem raporunda aşırı güç kullanıldığının belirtilmesi önemli bir tespittir. Bununla birlikte ceza sorumluluğu yalnızca bu tespit üzerinden kurulamaz. Görüntü kayıtları, oyuncuların pozisyonları, topun bulunduğu yer, müdahalenin biçimi, kullanılan kuvvet ve ölümün tıbbi nedenleri birlikte değerlendirilmelidir.
Ölüm neticesinin öngörülebilirliği, sporcunun dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranıp davranmadığı ve ortaya çıkan neticenin yaratılan riskin gerçekleşmesi niteliğinde olup olmadığı belirlenmelidir. Müdahalenin futbolun olağan riskleri içerisinde kaldığının tespiti hâlinde, yalnızca ölüm neticesinden hareketle taksirle öldürme suçundan sorumluluk kurulması mümkün olmayacaktır. Buna karşılık hareketin sportif faaliyetin kabul edilebilir sınırlarını aşarak rakibin yaşamı bakımından hukuken izin verilmeyen bir risk yaratması hâlinde taksir sorumluluğu gündeme gelebilecektir.
Tenerife-Andorra karşılaşmasında yaşanan ölüm, sportif faaliyetlerin ceza hukuku bakımından değerlendirilmesinde izin verilen risk kavramının önemini açıkça ortaya koymaktadır. Sporcuların müsabakaya katılmakla üstlendikleri risk, faaliyetin kuralları ve amacıyla sınırlıdır. Bu sınırın aşılması hâlinde ceza sorumluluğu doğabilir. Ancak ölüm neticesinin ağırlığı, tek başına cezai sorumluluğun dayanağı olarak kabul edilemez. Ceza hukukunun değerlendirmesi, davranışın niteliği, failin kusuru ve neticenin objektif olarak isnat edilebilirliği üzerinden yapılmalıdır.
Av. Deniz Ali İlkem Demir