21 Mayıs'ın ekonomik yansımaları

21 Mayıs 2026 itibarıyla Türkiye ekonomisi, iki ayrı cepheden gelen gelişmelerin etkisi altında. Bunlardan biri iç hukuk sisteminden kaynaklanan siyasi belirsizlik, diğeri ise küresel enerji piyasalarındaki fiyat şoku. Her iki gelişme de makroekonomik dengeler üzerinde baskı oluştururken, piyasalarda fiyat hareketlerinin hızlandığı gözleniyor.

Küresel Enerji Şoku ve AB Komisyonu Raporu

Avrupa Birliği Komisyonu'nun bu hafta yayımladığı İlkbahar Raporu'na göre, Orta Doğu'daki jeopolitik gerilimler nedeniyle küresel enerji fiyatlarında yeni bir yükseliş yaşanıyor. Bu durum, başta Avrupa olmak üzere birçok bölgenin büyüme beklentilerini aşağı yönlü revize etmesine yol açtı. Komisyon, Avro Bölgesi için 2026 büyüme tahminini yüzde 1,2'den yüzde 0,9'a indirdi.

Raporda Türkiye'ye yönelik de bazı bulgular yer alıyor. Artan enerji maliyetlerinin cari açık üzerinde baskıyı artırdığı belirtiliyor. Enflasyondaki düşüşün bu nedenle yavaşlayabileceği ifade ediliyor. Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı olan Avrupa'daki talebin zayıflaması da dış ticaret dengesi açısından izlenmesi gereken bir faktör olarak öne çıkıyor.

Rakamsal verilere bakıldığında: Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar nedeniyle enerji fiyatları, çatışma öncesi döneme göre yaklaşık yüzde 50 oranında arttı. Bu durum, Mart ayında cari açığın 9,7 milyar dolarla üç yılın en yüksek seviyesine çıkmasına neden oldu. Yıllıklandırılmış cari açık 40 milyar dolar civarında hesaplanıyor. Nisan ayında enflasyon yüzde 32,4 olarak kaydedildi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) yıl sonu enflasyon hedefini yüzde 24'e revize etti. Avrupa Komisyonu ise 2027'de enflasyonun yüzde 20 seviyesinin hemen altında kalacağını öngörüyor.

İç Hukuktan Kaynaklanan Piyasa Hareketliliği

Dışarıdaki bu tabloya ek olarak, içeride Ankara Bölge Adliye Mahkemesi'nin ana muhalefet partisi kurultayına ilişkin verdiği karar, piyasalarda bir hareketlilik yarattı. Kararın kamuoyuna yansımasının ardından Borsa İstanbul'da yüzde 6'yı aşan bir düşüş yaşandı. Düşüşün hızı nedeniyle devre kesiciler devreye girdi. Aynı gün içinde döviz talebinde artış gözlenirken, kamu bankalarının kur üzerinde dengeleyici işlemler yaptığına dair haberler uluslararası basında yer aldı.

Bunun yanı sıra, Türkiye'nin döviz cinsinden borçlanma araçları olan Euro tahvillerde satış baskısı oluştu. ABD piyasalarında işlem gören Türkiye borsa yatırım fonunda (ETF) yaklaşık yüzde 10 oranında değer kaybı yaşandı. Bu veriler, kısa vadede yabancı sermayenin risk algısında bir değişiklik olduğunu gösteriyor.

Enflasyon ve Maliyet Yapısı

Nisan ayı enflasyon verileri, fiyat artışlarının ana nedeninin maliyet unsurları olduğunu ortaya koyuyor. Enerji fiyatları, döviz kuru seviyesi ve ithal girdi maliyetleri, fiyatlara yansımaya devam ediyor. Özellikle enerji ve ara mallarındaki dış fiyat şoku, yurtiçi fiyat dengesini doğrudan etkiliyor. Siyasi belirsizliğin yol açtığı kur oynaklığı da bu baskıyı artırıcı bir rol oynuyor. TCMB'nin piyasalara yönelik müdahaleleri, dış kaynaklı şokların etkisini tamamen dengelemekte zorlanıyor.

Varlık Barışı Düzenlemesi

Meclis'ten geçen varlık barışı düzenlemesi, yurt dışındaki varlıkların vergi avantajıyla Türkiye'ye getirilmesini öngörüyor. Kısa vadede döviz likiditesini artırarak kur üzerinde rahatlatıcı bir etki yaratması bekleniyor.

Öte yandan, bazı çevrelerce düzenlemenin Mali Eylem Görev Gücü (FATF) nezdinde Türkiye'nin konumuna ilişkin soru işaretleri doğurabileceği ifade ediliyor. Türkiye, Haziran 2024'te gri listeden çıkmıştı. Kaynağı sorgulanmayan varlıkların sisteme girişinin, uluslararası mali şeffaflık kriterleri açısından yeniden değerlendirme konusu olabileceği belirtiliyor. Bu düzenlemenin orta vadeli sonuçlarının izlenmesi gerekiyor.

Dış Sermaye ve Yatırım Ortamı

Gelişmelerin yaşandığı gün, ekonomi yönetiminin uluslararası temasları da dikkat çekti. NATO toplantısındaki diplomatik görüşmeler ve İstanbul Finans Merkezi'nde yabancı yatırımcılarla yapılan toplantılar, Türkiye'nin uzun vadeli sermaye girişine verdiği önemi gösteriyor.

Uluslararası yatırım fonlarının, yatırım kararlarında öngörülebilirlik ve hukuki istikrarı temel kriter olarak belirlediği biliniyor. İç siyasetteki belirsizliğin, bu kriterler açısından bir risk unsuru olarak değerlendirilebileceği ifade ediliyor. Ülkenin risk primine (CDS) ilişkin veriler de bu çerçevede izleniyor.

Önümüzdeki Döneme İlişkin Dengeler

Avrupa Birliği Komisyonu'nun Türkiye için öngördüğü yüzde 3'lük büyüme oranı, potansiyel büyüme hızının altında bulunuyor. Bu durum, yılın ikinci yarısında istihdam piyasasında durağan bir seyir izlenebileceğine işaret ediyor.

Önümüzdeki aylarda ekonomik görünümü belirleyecek ana değişkenler şöyle sıralanabilir: siyasi belirsizliğin süresi, küresel enerji fiyatlarının seyri, Merkez Bankası'nın para politikası adımları ve yapısal reformların hayata geçirilme hızı.

Enerji maliyetlerinin yüksek seyretmesi ve iç siyasi gündemin yoğun kalması durumunda, döviz kuru ve faiz oranları üzerinde baskı oluşabileceği değerlendiriliyor. Bu durumun iç talebi ve yatırım kararlarını etkileyebileceği, işsizlik oranı üzerinde yukarı yönlü risk oluşturabileceği belirtiliyor.

Diğer taraftan, siyasi gündemin yatışması ve enerji fiyatlarında gerileme olması halinde, sermaye akışlarında dengelenme görülebilir. Vergi reformu ve kamu harcamalarının yeniden düzenlenmesi gibi yapısal adımların orta vadede risk primini olumlu etkileyebileceği ifade ediliyor. Varlık barışının kısa vadeli likidite katkısının, bu süreçte bir araç olarak değerlendirilebileceği ancak asıl çıkış yolunun kalıcı ve öngörülebilir bir ekonomik yönetim çerçevesi olduğu vurgulanıyor.

Keskin Viraj

Türkiye ekonomisi, küresel enerji maliyetleri ile iç siyasi belirsizlik arasında bir denge arayışında. Para politikasının tek başına ekonomiyi dengelemeye yetmeyeceği, yapısal ve hukuki öngörülebilirliğin de en az faiz kararları kadar belirleyici olduğu gözleniyor.

Ekonomik aktörlerin ve yatırımcıların güveni, geçici düzenlemelerden çok sürdürülebilir politika çerçeveleriyle inşa ediliyor. Varlık barışı gibi uygulamaların acil likidite ihtiyacına cevap vermekle birlikte, uzun vadeli güven tesisinde tek başına yeterli olmadığı görülüyor.

Önümüzdeki dönemde, iç siyasi tansiyonun seyri ve küresel enerji piyasalarındaki gelişmeler, Türkiye ekonomisinin yönünü belirleyen iki ana eksen olarak izlenmeye devam edecek.