Euro
Arrow
55,5290
Dolar
Arrow
50,4089
İngiliz Sterlini
Arrow
66,5074
Altın
Arrow
6279,1772
BIST
Arrow
11.836
Anasayfa > Yazarlar > Osman Çutsay > Aynı kutuplar birbirini iter: İktidar-muhalefet şikesi

Aynı kutuplar birbirini iter: İktidar-muhalefet şikesi

X Facebook WhatsApp Mail ABONE OL Google News
Yayınlanma: 17.11.2026 06:00

Büyük bir altüst oluş mu yaşıyoruz? Öyle görünüyor, çünkü öyle gösteriliyor. Birbirine tamamen zıt çıkarların ve eğilimlerin, “çözümlerin”, sahnede birbirine girdiği iddia ediliyor.

Aslında başka bir şey oluyor.

Doğrudur, siyaset sahnesinde birbirinden nefret eden aktörler ve cepheler var. Türkiye değil sadece, bir parçası olduğu Avrupa'dan da böyle söz edebiliriz. Pek itibar edilmiyor 1989'dan beri ama, hepimizi yönlendiren sınıf mücadelesi böyle bir şey: Rakipler adeta kanlı bıçaklı birbirleriyle. Bıraktıkları “izlenim” bu.

Öyle mi peki?

Pek değil.

Birçok şeyi tersinden bakarak değerlendirmek gerekiyor. Sonuçta görüntüyle öz veya içerik dolaysız bir biçimde üst üste örtüşmüyor. Bu 19'uncu yüzyıl sonunda metinleşmiş bir saptama. “Öyle olsaydı bütün bir bilim gereksizleşirdi” diye not düşebilen bir büyük düşünürün hatırlatması. İyi. Böyle bir “kolaylık” sınıflı toplumları da gereksizleştirirdi. Yok ama böyle bir şey. Hayat acımasızdır. Gerçeği (hakikati) bulmak için sadece kaslarımızla değil entelektüel üretimimizle de sahnede kendimize yer açmamız gerekiyor.

Ne demek mi istiyoruz?

Fizikteki “mıknatıs yasaları” bu konuda yardımcı olabilir. Malum, iki mıknatıs birbirine yaklaştırıldığında zıt kutuplar birbirini çeker, aynı kutuplar ise birbirini iter.

Siyasette ve Türkiye'de, hatta Avrupa'da durum nasıl acaba?

Tarafların birbirlerine duydukları öfke, acaba karşıt çıkar ve duygular nedeniyle mi, yoksa benzerlikler, hatta aynılıklar nedeniyle mi bir patlama mesajı iletiyor?

Şu çok açık: Siyaset sahnesinde ve serbest piyasa düzenine âşık çizgiler, reformcuları dahil, birbirlerinden nefretleriyle temayüz ediyor ve bunu bir siyasi koz olarak kullanmakta kararlı iseler, fiziğin yasaları galiba orada da geçerlidir: Birbirlerine çok benzedikleri, “aynı kutuptan” oldukları için birbirlerine karşı böyle bir tepki ve hatta öfke içindedirler.

Kayyumcu CHP ile Yeni Parti yönetimleri arasındaki gerilim, zıtlıklardan değil, benzerliklerden, hatta özdeşliklerden kaynaklanıyor. Kuşkusuz buna AKP ve ona muhalefet etmeyi ekmek kapısı sayanlar da dahil. Birbirlerine büyük bir öfke duyuyorlar, çünkü aynı kutuplardan sesleniyorlar. Birbirlerini ittikçe de propagandaları güçleniyor.

Kuşkusuz burada sosyalist bir projeyi (köklü bir toplumsal dönüşümü) temel sayan çizgileri ayrıca irdelemek gerekiyor. Bir başka yer ve zamanda onu da yaparız. Şimdi derdimiz başka.

YAŞLI KITA'DA DURUM

Bu karşılıklı itiş kakış, tepki, öfke vs. sadece Türkiye'de değil Avrupa'da da yürürlükte.

Almanya'da radikal sağ diye tanımlanan ve kamuoyu araştırmalarında büyük farkla lider konumundaki “Almanya için Alternatif” (AfD) partisine yönelik tepkileri de böyle değerlendirebiliriz. Bu partinin lafzen “müesses nizama” tepkisini ve tabii ona gösterilen tepkiyi de değerlendirmeye çalışalım: AfD, klasik sağa, bu arada Hıristiyan demokratlara (CDU ve CSU) çok benzemenin ötesinde, onların yerini alacağını ilan eden, “Gerçek muhafazakâr parti biziz” diyen bir parti. AfD'nin klasik sağla bu cepheleşmesi, ona yönelik ağır eleştirileri (artık ne kadar eleştiriyse), kendisini aynı sertlikle hedef alan Hıristiyan demokratların pabucunu dama atmasını kolaylaştırıyor. Aynı kutuplar ve birbirlerini şiddetle itiyorlar.

Normaldir.

Abartılı cepheleşmelere böyle de bakabiliriz. Bu, galiba bütün Avrupa'da böyle.

Ya Türkiye'de?

Türkiye'de AKP ile göğüs göğüse çarpıştığı izlenimi vermeye çalışan (görüntüde) düzen muhalefeti, acaba Avrupa'daki oyunun bir izdüşümünü mü senaryolaştırıyor? Bilmeden de olsa, öyle.

AKP'den nitel biçbir farkı olmayan siyaset rençberleri, içlerinde en kitlesel olanı Yeni Parti başta, mafyöz ilişkilerin dışında kalabilir mi? Türkiye'yi AKP'den daha iyi yöneteceklerini, AB'ye, NATO'ya, hatta ABD'ye çok daha iyi hizmet vereceklerini anlatmaya çalışan muhalif kadrolar ortada. Butlancı CHP, Yeni Parti, EMEP ve TİP'li DEM, İyi Parti, Zafer Partisi vs., acaba öfkeli çıkışlarıyla Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya'daki şike cepheleşmeleri anımsatmıyor mu?

Bakıp da görmemek olmaz.

Görüp de anlatmamak ve analiz etmemek olmaz.

Avrupa'da aşırı sağa veya muhalefetteki sağ popülistlere  karşı bir “korucular cephesi” var ya, işte onu andıran bir toplanma da Türkiye'de var. Kriz, böyledir. Sahnenin esasen aynı kalmasını isteyenler, görünürdeki birçok şeyi, hatta her şeyi altüst ederek bir sürdürülebilirlik inşa etmeye çalışırlar. Leopar'ın yazarı Guiseppe Tomasi de Lampedusa, romanın ilk bölümünde Tacredi Falconeri'nın ağzından yaşlı konta söyletir hani: “Her şeyin aynı kalması için her şeyin değişmesi şart.” Birliğini kurmaya çalışan İtalyan siyasetiyle bugünün siyaset sahnesi birbirini nasıl da andırıyor?

Syriza, PASOK'u itelemişti. Onun yerine geçmişti.

Bizde ANAP, AP'yi ve akrabalarını devirdi bir süre.

AKP de Syriza ve ANAP gibi bir yolu izledi: Erbakan çizgisini ve genelde merkez sağı emekliye ayırıverdi.

Bugün benzer şeyler deneniyor Türkiye'de.

Bunları tartışmak zorundayız. Görüntüyle özün aynı olmadığını hatırlamak ve buna karşı önlemler almak zorundayız. Mevcudu suçlu ilan eden eşitlikçi ve özgürleştiren önlemlerden söz ediyoruz

Yıkım öyle böyle değil...

Yazarın Son Yazıları Tüm Yazıları