TELE1, Halk TV, Sözcü TV yetmez, marketleri kapatın
Sözcü TV ve internet platformuna kayyum atandıktan sonra dün dostlarıma geçmiş olsun demek için uzun yıllar boyunca çalıştığım Sözcü’ye gittim.
Gelişmeleri aktarmak için bir avuç basın emekçisi arkadaşım vardı kanalın önünde.
Başka da kimse yoktu.
Zaten herkes her şeyin farkındaydı ve yere bir süre paralel gitmek de işe yaramamıştı.
“Devleti kızdırmadan, sessiz kalır ve hoşuna giden temaslarda bulunursak belki problemi çözeriz” anlayışının çöktüğü günlerden birisine daha uyanmıştık.
Ayrıca bu ilk kez yaşanmıyordu.
Umarım arkadaşlarımız en az zararla bu süreci atlatır. Kalbim onlarla.
Ancak bugün Sözcü TV’nin kapısında gördüğüm tabloyu, yalnızca bir televizyon kanalına kayyum atanmasının yarattığı üzüntüyle açıklayamıyorum.
Türkiye’de eleştirel medyanın yıllardır biriktirdiği sorunları, gazetecilik mesleğinin aşınan dayanışma kültürünü ve iktidar karşısında geliştirilen yanlış ilişki biçimlerini de düşünmeden edemiyorum.
Çünkü bugün yaşadığımız tablonun arkasında “büyük yanlışlar koleksiyonu” var.
*
19 Mayıs 2017’ydi. Sözcü’nün o zaman TV’si yoktu. Gazeteye FETÖ soruşturması yapılmıştı. Birkaç kişi tutuklanmış, birçok kişinin hakkında soruşturma başlatılmıştı. Tutuklanan isimlerden birisi kurumun en nitelikli muhabirlerinden Gökmen Ulu’ydu.
Gökmen Ulu’nun tutuklanması, Sözcü’ye yönelik operasyonun en önemli aşamalarından biriydi. Biz de o dönem bir grup Sözcü gazetesi çalışanı olarak Gökmen Ulu’ya destek vermek için adliyeye gitmiştik.
Orada bulunmamızın nedeni çok basitti: Bir gazeteci arkadaşımızın yalnız olmadığını göstermek istiyorduk. Bunun yalnızca Gökmen’in, Sözcü’nün ya da o günkü gazete yönetiminin sorunu olmadığını anlatmaya çalışıyorduk.
Ortada halkın haber alma hakkına yönelik iktidarın mütecaviz bir yaklaşımı söz konusuydu.
Daha kalabalık olmayı, basın özgürlüğünü daha yüksek sesle haykırmayı isterdik. Ama birkaç gün geçince meselenin çok farklı olduğunu görmüştük.
Gazete yöneticilerinden adı konulmamış bir uyarı almıştık!
Ortalığı ayaklandırmamamız, konunun büyütülmemesi, sürecin sessiz sedasız çözülmesi gerektiği yönünde telkinlerle karşılaşmıştık.
O gün yaşananlar, o adliyeye giden hepimiz açısından çok şaşırtıcıydı.
Bir gazetecinin tutuklanmasına karşı ses çıkarmak, ortalığı karıştırmak değildir. Bir meslektaşının yanında durmak, kuruma zarar vermek değildir. Tam tersine, gazetecilik mesleğinin en temel dayanışma refleksidir.
Çok kısa sürede bu temel prensiplere sahip olmayan insanlarla beraber çalıştığımızı anlamıştım.
Gökmen Ulu hakkındaki dava yıllar sonra çöktü. Yargıtay mahkûmiyet kararlarını bozdu, mahkeme beraat kararı verdi.
Bugün Sözcü TV önünde yine o günleri anımsadım ve kurum önündeki sessizliği görmek sürpriz olmadı.
Martin Niemöller’in klişeleşmiş anlatısını bilirsiniz:
“Önce komünistleri götürdüler,
Sesimi çıkarmadım; çünkü komünist değildim.
Sonra sosyalistleri götürdüler,
Sesimi çıkarmadım; çünkü sosyalist değildim…”
Böyle devam ediyor.
*
Esasen 1 yılı aşkın süre önce başlayan bir hikaye bu.
Merdan Yanardağ’ın ve TELE1’in başına gelenler de bu açıdan ayrıca önemli.
24 Ekim 2025’te gözaltına alınan Yanardağ, siyasi casusluk soruşturması kapsamında tutuklandı. Aynı süreçte TELE1’e kayyum atandı. Kanalın yayın faaliyetleri durduruldu.
Casusluk gibi son derece ağır bir suçlama üzerinden yürütülen soruşturmanın somut dayanakları ve hukuki niteliği ciddi biçimde tartışmalı.
12Punto’da Yanardağ’ın avukatı Selin Nakıpoğlu ile yaptığımız bu söyleşi, davayla ilgili fikir verici olacaktır. (https://youtu.be/izeg_Y4msYg?si=kigh9of3hM1QHWcq)
Peki TELE1’e kayyum atanırken muhalif medya kuruluşları ne kadar güçlü bir ortak tepki verebildi?
Açıkça söyleyelim: Herkes kendi yayınında birkaç haber yaptı, birkaç yorumcu konuştu. Sonra gündem hızla değişti ve TELE1 unutuldu gitti.
Oysa TELE1’e yapılan müdahale, yalnızca Merdan Yanardağ’ın veya TELE1 çalışanlarının sorunu değildi. Sözcü’nün de Halk TV’nin de diğer bağımsız medya kuruluşlarının da meselesiydi.
*
10 Ocak 1961.
Bugün Çalışan Gazeteciler Günü olarak andığımız tarihin arkasında, gazetecilerin patronlarına karşı verdiği mücadele ve dayanışma hikâyesi var.
212 sayılı Basın İş Kanunu, gazetecilerin çalışma koşullarını ve sosyal haklarını güvence altına alan önemli düzenlemeler getirmişti. Gazete patronları bu düzenlemelere karşı çıktı. Dokuz gazetenin sahibi, yasayı protesto etmek amacıyla gazetelerini üç gün boyunca yayımlamama kararı aldı.
Akşam, Cumhuriyet, Dünya, Hürriyet, Milliyet, Tercüman, Vatan, Yeni İstanbul ve Yeni Sabah gazeteleri kapandı.
Bu gazetelerin asıl sahipleri olan gazeteciler, patronlarının kararına karşı direnme kararı aldı.
İstanbul Gazeteciler Sendikası öncülüğünde bir araya geldiler. Gazeteciler, patronların boykotu sürerken kendi gazetelerini çıkarmaya karar verdi. 11, 12 ve 13 Ocak 1961 tarihlerinde yayımlanan gazetenin adı ‘Basın’dı.
Üstelik ilk sayısı yaklaşık 100 bin tiraja ulaştı.
Gazeteciler, tarihi bir mesleki dayanışma örneği gösterdi. Kendi gazetelerini çıkararak gazeteciliğin yalnızca patronların mülkiyetindeki bir ticari faaliyet olmadığını ortaya koydu.
1961’de gazeteciler patronlarının kararına karşı çıkıp kendi gazetelerini çıkarabiliyordu. 2026’da ise durum ortada.
Elbette televizyon kanalları arasında rekabet olabilir. İzlenme oranları, reklam gelirleri, konuklar, programlar ve haberler üzerinden yarışmaları doğaldır. Ancak gazetecilikte rekabetin bir sınırı olmalı.
Bilhassa eleştirel gazetecilikte…
O sınır, basın özgürlüğüdür.
Bir televizyon kanalına yönelik hukuksuz bir müdahale karşısında diğer kanalın önceliği rakibinin zayıflamasından faydalanmak olamaz.
Mesela “Türkiye’nin en büyük medya grubu”, “Türkiye’nin tek kalmış ana akım medyası” gibi söylemler ayıp karşılanır.
Çünkü dün rakibinin kapısında belirenler, yarın senin kapına dayanabilir.
Nitekim dayandı da.
Söylemeden geçmek istemem. Eleştirel medya yöneticilerinin yaptığı en büyük yanlışlardan biri de iktidarla kurdukları ilişkideydi esasen.
İktidar temsilcileriyle görüşerek, kendilerini anlatarak, aslında o kadar da karşılarında olmadıklarını göstererek bir güven ilişkisi geliştirebileceklerini düşündüler.
Belki bazı kapıların açık kalmasını istediler. Belki siyasi iktidarla kavga etmeden gazetecilik yapabileceklerini düşündüler.
Fakat tarih bir kez daha gösterdi: Bağımsız gazetecilik, iktidarın sizi sevmesine bağlı değildir. İktidarın sizi sevmesini beklediğiniz anda bağımsızlığınızın sınırlarını da kendiniz belirlemeye başlarsınız.
Gazetecinin görevi siyasi iktidarla iyi geçinmek değil, onun yaptıklarını denetlemektir. İktidarın hoşuna gitmeyen soruları sormaktır.
Gazetecilik bir nezaket ilişkisi değildir. Bilgi ve mesafe ilişkisidir.
İktidarın sizi sevmesini sağlayarak bağımsız kalamazsınız.
Bütün bunları konuşurken bir de izleyicinin ruh haline bakmak da mühim.
Halk TV ve Sözcü TV izleyen bir kişiyle dün gerçekleştirdiğim sohbet sırasında duyduğum bir cümle aklımdan çıkmıyor:
“Televizyonları kapatsınlar. Marketleri ve pazarları kapatmadıkları sürece hiçbir şey değişmeyecek.”
İnsanlar belki televizyonların kapatılmasına, gazetecilerin tutuklanmasına, kanallara kayyum atanmasına beklendiği kadar tepki vermiyor ama Emile Zola’nın dediği gibi:
“Gerçek yürüyor, onu hiçbir şey durduramaz.”