Euro
Arrow
55,5428
Dolar
Arrow
50,5729
İngiliz Sterlini
Arrow
66,3093
Altın
Arrow
5829,3792
BIST
Arrow
11.154
Anasayfa > Yazarlar > Osman Çutsay > Yönetilenlerin iktidarsızlığı: Öğrenilmiş çaresizlik, evet!

Yönetilenlerin iktidarsızlığı: Öğrenilmiş çaresizlik, evet!

X Facebook WhatsApp Mail ABONE OL Google News
Yayınlanma: 20.11.2026 06:00
5 dk okuma

Neden iktidar değişmiyor? Kriz bu kadar derinleşmesine, skandalın biri bitmeden diğerinin patlak vermesine, yaygın yoksulluğa rağmen, Türkiye'de iktidar neden değişmiyor?

Oysa yönetenlerin artık eskisi gibi yönetemediğine her gün biraz daha derinden “muttali oluyoruz”. Görüyoruz, öğreniyoruz, haberini alıyoruz yani. Görülmeyecek gibi değil ki? Yönetenler eskisi gibi yönetemiyorlar ve -aslına bakılırsa- yönetilenler de eskisi yönetilmek istemiyorlar. Buna rağmen bir büyük krizin siyasi sonuçlarını gündeme alamıyoruz.

Tuhaflık burada...

Yönetemeyenler ile böyle yönetilmek istemeyenler karşı karşıya ve bu kurgudan yeni bir iktidar çıkmıyor. Çünkü yoksul yüzde 90 ve/veya sömürülen yüzde 98, kendisinin bir iktidar şansı veya hakkı olduğuna inanmıyor. Yönetebileceğine hiç inanmıyor. Sömürülenler, ezilenler, yönetemeyeceklerini düşünüyorlar. Hatta bundan eminler... İktidarsızlıklarıyla övünüyorlar adeta...

Bu, sadece sermayenin başarısı olamaz. Solculuk adına sahnede koltuk kapmaya çalışanların da sağ-sol medya desteğiyle ürettikleri bir başarı bu...

Çaresizlik, insanımızın damarlarına medya ve siyaset sınıfı üzerinden, özellikle “liberal sol” üzerinden aşılanmış durumda.

Geniş halk kitlelerini bu duyguları nedeniyle suçlayamayız. Baksanıza, solculuk, hatta radikal solculuk adına mangalda kül bırakmayan kesimler de sosyalist bir iktidar olasılığından yana değil. Planlı bir kamucu ekonomi, laik devlet yönetimi ve öncelikle emekçilere dayalı bir siyasal sistem, sosyalist yönelimli bir ülke istemiyorlar. “Olmaz ki, olamaz ki” diye düşünüyorlar. CHP'nin, şu Yeni “şeyin”, DEM ve vasallarının peşinden koşturup duruyorlar. Mevcut sistemi altüst edecek bir iktidarın mümkün olduğuna hiç inanmıyorlar.

Zaman hızla ilerliyor ve biz, sadece İslamcı iktidarın veya III. Abdülhamid rejiminin değil, belki ondan daha çok muhalefetin ipliğinin pazara çıktığına tanık oluyoruz.

Sahnenin içindekilerin birbirinden hiçbir farkı olmadığını bağıran, sorunun ancak bu rejimden, bu sahneden tamamen koparak çözülebileceğini iddia edenler haksız mıymış?

Misal: Fon rezaletine şaşırıyor muyuz?

Pek değil. Ama bu bilgilenme hali, hatta bilgiçlik, hiçbir sorunu çözmüyor. İslamcı Ankara, kör topal sistemi yürütmeyi başarıyor.

Peki, Avrupa demokrasisinde durumun farklı olduğunu düşünen var mı? Kuzey Avrupa demokrasilerinde veya bir zamanların sosyal demokrat mucizesi gibi sunulmaya çalışılan Fransa-Almanya-Avusturya hattında? İtalya'yı da ekleyelim ve şu acı tabloyu görelim: Buralarda milliyetçi partiler (Marine Le Pen, AfD, FPÖ, Meloni) dizginleri çoktan ele geçirmiş gibidir. Birçok açıdan 1930'lardayız, fakat o Avrupa'ya hiç benzemeyen bir Avrupa'dayız. 30'lar faşizminin dışında bir baskı rejimi kapıda.

Nasıl bir rejim mi?

KRİZE REÇETE: MİLİTARİST EKONOMİ

Avrupa ekonomisini belirleyenler, Almanya başta olmak üzere, bu derinleşen krizden ekonomiyi ve dolayısıyla da siyasetle toplumu militarize ederek kurtulabilecekleri hayalleri içindeler. Türkiye için en önemli dış merkez ve Ankara'nın esas bağımlı olduğu odak, Almanya, mercek altına alınabilir.

Tereyağı yerine tank üretmekte yaklaşık 100 yıl sonra tekrar kararlı bir siyasi oluşum bu. Sosyal hakları budamakta kararlılar. Savaş ekiyorlar...

Almanya'nın makine imalat sanayii, özellikle de otomotiv, inanılmaz bir sıkışma yaşanıyor. Sağcı hükümetle reel ekonominin en önemli sektörlerinde sözü geçen tekeller arasında bir türlü yumuşamayan bir çekişme var. Açıkça söylenmese de, sorun, enerjideki darboğaz. Daha doğrusu enerji fiyatlarındaki yükseklik ve bu nedenle Alman mucizesinin üzerinde yükseldiği makine imalat, kimya, ilaç ve benzeri enaerji yoğun sektörlerde artık Almanya içi yatırıma yönelinmemesi.

Büyük sermaye, içeriye yatırım yapmayacağını ilan ediyor.  

Bunu hepsi bir arada ilan etmiyor tabii. Mercedes ve Volkswagen başta olmak üzere özellikle bazı büyükler, orta ölçekli ve bu temel sektörlere bağımlı çalışan yan sanayiler adına da sıkıntılarını ayyuka çıkarmaya çalışıyor.

Başbakan Friedrich Merz hükümeti zangır zangır titriyor.

BSW denilen partinin seçim barajını 9 bin küsur oyla kaçırdığı ve oyların yeniden sayılmasını istediği bir ortamda, müeesses nizam, Anayasa Mahkemesi üzerinden ve Türkiye'deki hukuku aratmayan bir kararla “Yeniden oy sayımına gerek yok” kararı alıyor. BSW parlamento dışı bırakılıyor. Sistemi böyle korumaya alıyorlar.

Avrupa Almanyası böyle.

CEHALET: NE GURBETÇİSİ, NE YABANCISI!

Berlin sallanırsa, Ankara bundan etkilenmez mi?

Yeri gelmişken hatırlatalım: İkinci Dünya Savaşı sonrası Türkiye siyasi tarihini ve bununla bağlantılı iktisat tarihini, Almanya'yı denkleme dahil ederek, yeniden gözden geçirmemiz gerekiyor. Yapılmamış, nedense üzeri hep örtülmüş bir ilişkiler ağından söz ediyoruz.

Aynı şekilde, bu Türkiye kökenli ithal işgücü vurgunu yiyen Almanya'nın da tarihini, 4 milyonu çok geçmiş “Türkiye kökenliler” başta olmak üzere, yeniden yazmak gerekmeyecek mi? Bu ülkede her üç kişiden biri göçmen kökenli. Fakat...

Almanya'yı çok iyi tanıyan bir yazar-çevirmen dostumuzun, Cemil Fuat Hendek, itirazlarını tartışmamız gerek: Bu ülkede “gurbetçi” falan yok. Yarım asırdır hiç yok. “Yabancı” da yok. Sisteme uyum sağlamış aile bağlantıları yurtdışını gösteren, nüfusun yüzde 30'unu aşmış göçmen kökenliler var. Ama bunlar sistemin bir parçası olmuş durumda çoktan. Asimilasyon denebilir, peki bu çok kötü bir şey mi? Eğer Almanya'daki ileri hattın parçasıysalar... Köklerini, kültürlerini yaşatabiliyorlarsa...

Alman çıkmazındaki isimlere dikkat ettiniz mi? Berlin'de iktidar oyunu oynayan Sol Parti'li Elif Eralp'ten, federal hükümette bakanlık yapmış şimdilerde ülkenin en önemli bir eyaletinde başbakanlık yapan sağcı “Yeşil” Cem Özdemir'den söz etmiyoruz sadece. Çökme belirtileri gösteren otomotivde, emekçilerle sermaye arasındaki cepheleşmede, dünyanın en büyük sektör sendikalarından IG Metall'in Genel İşyeri Temsilciliği adına Mercedes'in oyunları karşısında açıklama yapan Ergun Lümali, “Kendimi savunmayı biliriz” demeci veriyor. Her yerde Türkiye'nin gölgesi var. Tersi de Türkiye için söz konusu: Her köşesinde Almanya'nın gölgesi var.

İki ülke arasındaki ilişkilerin, elbette Berlin-Ankara hattında ve birinci başkente ağırlık vererek masaya yatırılması iyi olur. Bunu yapabilecek bir medya var mı? Yok. Maalesef, son dönemdeki birkaç küçük istisnayı saymazsak, sağıyla soluyla Türk medyası, bir Almanya cahili. “ABD'yi çok mu iyi biliyorlar?” diye laf sokmaya çalışanlar olabilir, haksız değiller, ama Türkiye-Almanya ilişkileri Türkiye-ABD ilişkilerinden çok daha girift ve aslında da Ankara dünya sistemi içinde ABD'ye, Almanya üzerinden bağımlı...

Mesele şu: Almanya Avrupası'nı pek bilen yok. Türk medyasında bilebilecek olanlar da, korkunç bir aşağılık kompleksiyle, ışığı Washington'a tutuyor. “Bizi sömürecekse büyük balık, yani ABD sömürsün, ezsin” diyorlar adeta.

Bir çıkışsızlık egemen her yerde. Bize bakalım: Türk krizinden çıkış yok, bu coğrafyayı ve 86 milyonu, belki de 90 milyonu, bir arada tutmak giderek imkânsızlaşıyor. CHP'ymiş, Yeni Parti'ymiş, DEM ve vasallarıymış, Türkçü faşistlerin değişik partileriymiş... Hiç şansları yok.

Yugoslavya, Irak, Afganistan, Suriye modeli yolunda ilerliyoruz.

İyi de biz, başta, “Türkiye'de iktidar neden değişmiyor” diye sormamış mıydık?

Yazarın Son Yazıları Tüm Yazıları