Yüksek faizde bekleyiş: TCMB ne bekliyor?

Faiz Sabit, Mesajlar Dengeli

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Eylül ayı toplantısında politika faizini beklendiği gibi %37 seviyesinde sabit bıraktı. Gecelik borç verme ve borçlanma faizleri de sırasıyla %40 ve %35,5 düzeyinde korundu. Kararın kendisi sürpriz değildi; piyasanın odağında artık "faiz ne zaman indirilecek" sorusu ve bankanın vereceği sinyaller vardı.

Toplantı sonrası yayımlanan metinde para politikası duruşuna ilişkin paragrafta önceki toplantıya kıyasla değişiklik yapılmaması dikkat çekti. Metinde açık bir indirim sinyali yer almazken, enflasyonun ana eğilimindeki iyileşmeye ve talepteki zayıflığa yapılan vurgu öne çıktı. Bu denge, TCMB'nin dezenflasyon sürecini desteklediğini ancak dış riskler sürerken erken bir taahhütten kaçındığını gösteriyor.

Enerji Fiyatları Baskıyı Artırıyor

TCMB'nin temkinli duruşunun arkasındaki en önemli unsur dış koşullar. Son haftalarda Orta Doğu'da artan jeopolitik gerilim enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Brent petrol fiyatı 100 dolar/varil seviyesinin üzerine çıkarak Ağustos başına göre yaklaşık %25 yükseldi. Enerjide dışa bağımlı bir ekonomi için bu, ithal enflasyon riskinin hızla arttığı anlamına geliyor.

Ağustos verilerine göre Türkiye'de yıllık enflasyon %31,51 düzeyinde. Konut ve kamu hizmetleri kalemindeki fiyat artışı ise %40'a yaklaşmış durumda. Petrol fiyatlarındaki yükselişin bu kalemlere yansıması, kırılgan dezenflasyon patikasını bozabilir. TCMB metninde de jeopolitik gelişmelerin yol açtığı "yüksek enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu" açıkça ifade edildi. Bu tespit, faiz indirimi için gereken koşulların henüz olgunlaşmadığını gösteriyor.

FED'in Gölgesi ve Küresel Risk İştahı

Dış baskının diğer ayağı ABD'de. FED'in 16 Eylül'deki toplantısı öncesinde açıklanacak Ağustos TÜFE verisi küresel piyasaların en kritik gündem maddesi. Piyasa beklentisi yıllık manşet enflasyonun %3,4'te sabit kalması, çekirdek enflasyonun ise %2,4'e gerilemesi yönünde.

Ancak riskler yukarı yönlü. Petrol fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra imalat ve hizmet sektörlerinde girdi maliyetlerinin yüksek seyretmesi, enflasyon görünümüne ilişkin tehditlerin tamamen ortadan kalkmadığını gösteriyor. FED içinde faiz artırımı gerektiğini savunan üyeler bulunurken, Waller (Federal Reserve Governor Christopher J. Waller) gibi bazı yetkililer enflasyonda iyileşmenin sürmesi halinde faizlerin sabit tutulabileceğine işaret etmişti.

Beklentilerin altında bir TÜFE, faiz artırımı ihtimalini belirgin şekilde azaltarak risk iştahını destekleyebilir. Ters senaryoda ise özellikle çekirdek enflasyondaki yukarı yönlü sürpriz, FED'in yeniden sıkılaşacağı beklentisini güçlendirerek küresel risk iştahını baskılar. Türkiye için bu, TL üzerindeki değer kaybı baskısının artması ve TCMB'nin yüksek faizi koruma zorunluluğunun güçlenmesi anlamına geliyor.

İndirimin Kapısı Tam Kapanmadı

TCMB, mevcut duruşunda temkinli olsa da indirim kapısını tamamen kapatmış değil. Metindeki "enflasyonun ana eğilimindeki iyileşme" ve "talepteki zayıflık" vurguları, önceki toplantıya kıyasla daha iyimser bir tablo çiziyor. Bu da piyasalarda sınırlı bir indirim alanı olduğu beklentisini canlı tutuyor.

ING, TCMB'nin yılın son çeyreğinde 100'er baz puanlık iki indirim yapabileceğini ve politika faizinin yıl sonunda %35'e gerileyebileceğini öngörüyor. Anadolu Ajansı'nın derlediği uzman görüşleri de benzer bir patikaya işaret ediyor: küresel enerji fiyatlarında iyileşme olması durumunda TCMB'nin 200 baz puana kadar sınırlı bir indirim alanı bulunabilir.

Özetle, faiz indiriminin anahtarı iki koşula bağlı: Orta Doğu kaynaklı enerji şokunun hafiflemesi ve FED'in sıkılaşma döngüsünü net biçimde sonlandırması. Bu iki koşul netleşene kadar TCMB için rasyonel tercih, yüksek faizle tampon oluşturup daha berrak bir pencereyi beklemek.